kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

AİHM
İLKAY / TÜRKİYE DAVASI


İçtihat Metni

İLKAY / TÜRKİYE DAVASI

(42786 /98)

STRASBOURG

8 Ocak 2004

USULİ İŞLEMLER

1. Nuran İlkay'ın ("başvuran"), 18 Haziran 1998 tarihinde, İnsan Haklarını ve Temel Hakları Korumaya Dair Sözleşme'nin ("Sözleşme") eski 25. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na ("Komisyon") yaptığı başvurudur (başvuru no: 42786/98).

2. Başvuran İzmir Barosu Avukatlarından M.N.Terzi, M. Özsüer ve Y. Özsüer tarafından temsil edilmektedir. Türk Hükümeti ("Hükümet") ajan tayin etmemiştir.

3. Başvuru Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine ("AİHM") Sözleşmenin 11 no'lu Ek Protokolünün yürürlüğe girdiği tarihte 1 Kasım 1998'de yapılmıştır (11 no'lu Ek Protokolün 5 § 2 maddesi).

4. Başvuru, Mahkemenin Birinci Dairesine verilmiş (İçtüzük, 52. madde, 1.fıkra) ve bu bölüm içinde davayı inceleyecek olan daire (Sözleşmenin 27 §1 Maddesi), İçtüzüğün 26 § 1 maddesine uygun olarak teşekkül etmiştir.

5. 11 Eylül 2001'de Mahkemeye (Birinci daire) yapılan başvurudan Hükümeti haberdar etmiştir.

6. 1 Kasım 2001'de Mahkeme (içtüzüğün 25 § 1 maddesi) uyarınca dairelerin yapısında bir değişikliğe gitmiş, böylelikle mevcut başvuru üçüncü dairede görülmeye başlanmıştır.

7. 15 Temmuz 2003 tarihinde Mahkeme Sözleşmenin 29 §§ 1 ve 3 maddelerince başvurunun esastan kabul edilebilirlik kararını taraflara bildirmiştir.

OLAYLAR

I. DAVAYA ESAS TEŞKİL EDEN OLAYLAR

8. Başvuran 1949 doğumlu olup Ankara'da ikamet etmektedir.

9. Belirtilmeyen bir tarihte yol yapımından sorumlu olan kamu kuruluşu; Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM), başvurana ait Yenimahalle'de (Ankara) bulunan arsayı çevre yolu yapımı dolayısıyla istimlak etmiş, KGM tarafından belirlenen 6.457.500 T.L. istimlak bedeli başvurana ödenmiştir.

10. Başvuran, istimlak bedelinin yetersiz olduğu gerekçesiyle 24 Aralık 1993 tarihinde Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurmuştur.

11. Asliye Hukuk Mahkemesi 22 Eylül 1994 tarihli karar ile başvurana 71.955.000 T.L. ek bedel ödenmesini ve kamulaştırma tarihi olan 17 Haziran 1992 tarihinden itibaren geçen süre için yıllık % 30 gecikme faizi uygulanmasını kararlaştırılmıştır.

12. Yargıtay, İlk derece mahkemesinin kararını 12 Aralık 1994 tarihinde onamıştır.

13. 20 Ocak 1998 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğü nihai kararın ardından 31 Aralık 1997 tarihine dek % 30'luk sonraki dönem için % 50'lik yasal faiziyle birlikte başvurana 197.791.000 T.L. ek bedel ödemiştir.

II. İLGİLİ İÇ HUKUK VE UYGULAMALARI

14. İlgili iç hukuk ve uygulamaları Akkuş - Türkiye (s.1305-1306, §§ 13-16 9 Temmuz 1997, 1997-IV) ve Aka - Türkiye, (s.2674-2676, §§ 17-25 23 Eylül 1998 1998-VI) kararlarında yer almıştır.

HUKUK AÇISINDAN

I. EK 1 NO'LU EK PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLMESİNE İLİŞKİN

15. Başvuran, Türkiye'deki yüksek enflasyon oranı karşısında yetkililerin kendisine ödedikleri miktarın yetersiz olması nedeniyle maddi zarara uğradığını ayrıca bu gecikmeden dolayı mülkiyet haklarına saygı gösterilmediğini iddia etmekte ve bu konuda AİHS'nin Ek 1 No'lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir. Bu madde şu şekildedir:

«Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.

Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka helal getirmez».

A. Kabul edilebilirliğe ilişkin

16. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, mahkemenin bu yöndeki içtihatları (bkz. özellikle sözü edilen Akkuş kararı) ve mahkemeye sunulan kanıtların bütünü ışığında davanın esastan incelenmesi gerektiğine itibar ederek başvurunun kabul edilemez bulunması için hiçbir gerekçe bulunmadığını ifade etmektedir.

B. Esasa ilişkin

17. Mahkeme daha önceki kararlarda da buna benzer pek çok şikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no'lu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği yönünde sonuçlandırıldığını ortaya koymaktadır. (Bkz. söz edilen Akkuş kararı, s. 1310, §§ 30-31, ve Aka kararı s. 2682, §§ 50-51).

18. AİHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir tespiti ve delili sunmadığını incelemekte, kamulaştırma nedeniyle gayrimenkulü istimlak edilen mülk sahibine ödenecek ek istimlak bedelinin gecikmesi dolayısıyla uğramış olduğu zararın kamulaştırıcı kuruma yüklenilmesi gerektiği tespitini yapmaktadır. Sözkonusu etkili başvuru sürecini iki kat artıran bu gecikmeden dolayı Mahkeme başvuranın kamu menfaatleri ile mülkiyet hakkına saygı unsurları arasındaki hassas dengeyi bozan aşırı ve özel bir sorumluluğuna maruz kaldığını belirtmektedir.

19. Bu nedenle Ek 1 no'lu Protokolün 1. maddesini ihlal edilmiştir.

II. SÖZLEŞMENİN 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLMESİNE İLİŞKİN

20. Başvuran aynı zamanda iç hukukta Devletin ek istimlak bedelini zamanında ödemesini öngörecek etkili başvuru yollarının bulunmadığından yakınmaktadır.

A. Kabul edilebilirliğe ilişkin

21. AİHM, AİHS'nin 35 § 3 maddesi uyarınca bu şikayetin temelden yoksun bulunmadığına itibar ederek başvurunun kabul edilemez bulunması için hiçbir gerekçe olmadığını dile getirmiştir.

B. Esasa ilişkin

22. Ek 1 no'lu Protokolün 1. maddesi ışığında Mahkeme, sözkonusu şikayetin Sözleşmenin 13. maddesince ayrıca incelenmesine gerek olmadığına itibar etmektedir.

III. AİHS'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

23. AİHS'nin 41. maddesinde yer alan unsurlar,

"Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder".

A. Maddi ve manevi tazminat

24. Başvuran 13.072 Amerikan Dolarına (USD) ulaşan maddi zarara, 1.000 USD'lik de manevi zarara uğradığını ifade etmektedir.

25. Hükümet bu noktada görüş bildirmemiştir.

26. Akkuş kararında belirtilen hesaplama yöntemi (sözü edilen karar s.1311, §§ 35-36 ve 39) ve ilgili ekonomik veriler ışığında Mahkeme başvurana maddi tazminat olarak 1.900 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.

Manevi zarara gelince AİHM, olayların koşulları göz önünde tutulduğunda ihlal tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olduğuna itibar etmektedir.

B. Masraf ve harcamalar

27. Başvuran Mahkeme organları nezdinde yaptığı masraf ve harcamalara ilişkin 999 USD talep etmektedir.

28. Hükümet bu noktada takdir payını Mahkemeye bırakmıştır.

29. Mahkemenin bu konudaki içtihadı doğrultusunda AİHM, başvurana 500 Euro ödenmesine karar vermiştir.

C. Temerrüt Faizi

30. AİHM, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı %3 'lük bir faiz oranının uygulanacağını belirtmektedir.

BU SEBEPLERDEN DOLAYI MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna ;

2. Ek 1 no'lu Protokolün 1.maddesinin ihlal edildiğine ;

3. AİHS'nin 13. maddesine ilişkin şikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına ;

4. Mevcut kararın başlı başına manevi tazmin için yeterli olduğuna ;

5. a) AİHS'nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, miktara yansıtılabilecek KDV, pul, harç ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden T.L.'ye çevrilmek üzere Savunmacı Devletin başvurana :

i. maddi tazminat için 1.900 (bin dokuz yüz) Euro ödemesine ;

ii. masraf ve harcamalara ilişkin 5.00 (beş yüz) Euro ödemesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Hükümetin, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizi uygulamasına;

6. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine ;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM'nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3. maddelerine uygun olarak 8 Ocak 2004 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.

 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA