kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

 

 

 

 

DANIŞTAY Karar Yılı Karar No Esas Yılı Esas No Karar Tarihi
BİRİNCİ DAİRE 1983 11 1983 6 18/01/1983
 
ANONİM ŞİRKETLERİN, DEĞİŞİK İTİBARİ DEĞERDE HİSSE SENEDİ ÇIKARABİLECEK
LERİ; BU SENEDLERİN ÇIKARILMASI HALİNDE ANA SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİNDE,
YÜKSEK DEĞERLİ PAY SAHİPLERİNİN, BİR AY YERİNE, TAAHHÜT ETTİKLERİ SER-
MAYE ORANINDA OY KULLANABİLECEKLERİ HK. (*)<
Türk Ticaret Kanununun İkinci Kitabının anonim şirketler konusunu dü-
zenleyen Dördüncü faslında, anonim şirketlerin farklı itibari değerde
hisse senedi çıkartıp çıkartmayacakları konusunda açık bir hüküm bulun
madığı cihetle, sorunun çözümü için, yasakoyucunun amacını, hisse se-
netlerine ilişkin olarak Yasada yer alan düzenlemelerin, dolaylı da ol
sa, bir öngörüş içerip içermediklerini araştırmak gerekmektedir.
Anonim şirketin tanımını yapan 269.maddenin Hükümet tasarısındaki; ano
nim şirketin "esas sermayesi miktarı muayyen ve itibari kıymet bakımın
dan birbirine eşit paylara bölünen" ... bir ortaklık olduğu yolundaki
hükmünün "esas sermayenin birbirinden farklı paylara bölünmesi suretiy
le imtiyazlı rey hakkı bahşeden hisse senetleri çıkarılmasına imkan
vermek maksadıyla maddedeki (birbirine eşit) kaydının çıkarıldığı" ge-
rekçesiyle değiştirildiği Adliye Encümeni mazbatasından anlaşılmakta-
dır. Bu durumda, yasakoyucunun amacının birbirinden farklı itibari de-
ğerde hisse senedi çıkarılmasına cevaz vermek olduğu ortaya çıkmakta-
dır.
Esasen, Türk Ticaret Kanununun 399.maddesinin birinci fıkrası, hisse
senetlerinin itibari değerlerinin en az beşyüz lira olabileceğini hük-
me bağladıktan sonra, üçüncü fıkrası ile şirketlerin müşkülleşmiş olan
mali durumlarının düzeltilmesi amacıyla hisse senetlerinin itibari de-
ğerinin beşyüz liradan aşağı indirilebileceğini öngörmektedir. Yasada,
bu nedenle itibari değeri düşürülen hisse senetlerinin, şirketin duru-
munun düzelmesi halinde, tekrar beşyüz liraya çıkarılmasını zorunlu kı
lan bir hüküm de bulunmamaktadır. Ancak, durumu düzelen şirketin yeni-
den hisse senedi çıkarması halinde, yukarda söz konusu edilen 399.mad-
de hükmü dolayısıyla, bu senetlerin itibari değerinin beşyüz liradan
daha düşük olamıyacağı açıktır. Bu durumda, bu nedenle, bir anonim şir
kette farklı itibari değerde hisse senetleri meydana gelebilmekte, Ya-
sa, buna olanak tanımaktadır.
Yine aynı yasanın 400.maddesi, esas sermaye miktarı aynı kalmak koşu-
luyla, hisse senetlerini, itibari değeri daha az olan hisse senetleri-
ne bölmeye veya itibari değeri daha yüksek olan hisse senetleri halin-
de birleştirmeye olanak tanımaktadır. Ancak, hisse senetlerinin birleş
tirilmesi her pay sahibinin muvafakatine bağlanmıştır. Bu durumda, mu-
vafakat etmeyen pay sahiplerinin hisse senetleri birleştirilemeyecek,
yine, Yasanın öngördüğü bir uygulama ile, farklı itibari değerde hisse
senetleri ortaya çıkabilecektir.
Türk Ticaret Kanununun Meriyet ve Tatbik Şekli Hakkında Kanunun 23.mad
desi de Türk Ticaret Kanununun yürürlüğünden önce anonim şirketlerce
çıkarılmış olup, itibari değeri beşyüz liranın altında olan hisse se-
netlerini geçerli kabul etmektedir.
Görüldüğü gibi, Yasanın içerdiği bu hükümler, yasakoyucunun, esas ser-
maye paylarının ve bu payları temsil eden hisse senetlerinin farklı i-
tibari değerde olmasına cevaz ve olanak verdiğini ortaya koymaktadır.
Türk Ticaret Kanununun 387.maddesinin, "Esas mukavelenin değiştirilme-
si için yapılan toplantıda, esas mukavelede aksine hüküm olsa dahi,
her hisse ancak bir rey hakkı verir." biçimindeki hükmünün, yüksek de-
ğerli pay sahiplerinin bir oy yerine taahhüt ettikleri sermaye oranın-
da oy kullanmalarını engelleyip engellemediği sorusunun çözümü için i-
se, 387.maddenin Türk Ticaret Kanununun diğer hükümleriyle birlikte in
celenip yorumlanması gerekmektedir.
Türk Ticaret Kanununun 373.maddesinin, "Her hisse senedi en az bir rey
hakkı verir. Bu esasa aykırı olmamak şartıyla hisse senetlerinin malik
lerine vereceği rey hakkının sayısı esas mukavele ile tayin olunur."
biçimindeki hükmünden, bir hisse senedinin birden fazla oy hakkı da ve
rebileceği ve bunun sayısının ana sözleşme ile saptanacağı anlaşılmak-
tadır. Görülüyor ki,Türk Ticaret Kanununun 373.maddesi, oyda ayrıcalık
veren hisse senetlerini kabul etmekte, 401.maddesi ise, kar payı ya da
tasfiye artığı dışındaki konularda, bu arada doğal olarak oyda, ayrıca
lık yaratılabileceğini öngörmüş bulunmaktadır. 387.madde hükmü, ana
sözleşme değişikliğinde, bu ayrıcalığı önlemek amacını gütmekte, oyda
ayrıcalık tanınan hisse senetleri varsa, bunların da bir oy hakkına sa
hip olacağını belirlemektedir. O halde, 387.madde hükmünü, itibari de-
ğeri ne olursa olsun, ana sözleşme değişikliğinde, her hisse senedine
bir oy hakkı tanıyan bir hüküm olarak değil, bu konuda oyda ana sözleş
me ile ayrıcalık tanınan hisse senetlerinin bu ayrıcalığını kaldıran
bir hüküm olarak kabul etmek gerekir. Ticaret Hukukumuzda oy hakkının,
payların itibari değerine göre kullanılacağını, diğer bir anlatımla
sermayeye katılma oranına göre saptanılmasını düzenleyen açık bir yasa
hükmü de bulunmamaktadır. Ancak, oy hakkının sermayeye katılma oranına
göre saptanılmasını zorunlu kıran nedenler bulunmaktadır. Şöyle ki, a-
nonim ortaklıklar sermaye ortaklıkları olup, pay sahibinin kara, tasfi
ye artığına katılması, yeni pay alma hakkı, hep sermayeye katılma ora-
nına göre belirlenmektedir. Sermaye payı kadar hak ilkesi olarak ifade
edilen bu esasın özellikle oy hakkında da geçerli olması gerekmekte-
dir. Zira, ortaklığa daha çok sermaye ile katılan ortağın zarara uğra-
ma tehlikesi de aynı oranda artacağından eşitlik ve denge, bu payların
daha çok oy hakkı elde etmesi ile kurulabilecektir.
Ana sözleşme değişikliğinde, bu esastan ayrılınarak her hisse senedine
bir oy hakkı tanınması halinde, küçük değerdeki hisse senetleri lehine
bir ayrıcalık doğacaktır ki, bu husus 387.maddenin amacına aykırı düş-
mektedir. Ana sözleşme değişikliği için yapılan toplantıda, eşitlik ve
denge, ancak, oyun payın itibari değeri ile orantılı olması halinde
sağlanabilmektedir. 387.maddenin amacı da yukarıda açıklandığı üzere,
bu eşitliği sağlamaya yönelik bulunmakltadır.
Bu nedenlerle;
1- Anonim şirketlerin değişik itibari değerde hisse senedi çıkarabile-
cekleri,
2- Değişik itibari değerde hisse senedi çıkarılması halinde ana sözleş
me değişikliğinde, yüksek değerli pay sahiplerinin, bir oy yerine, ta-
ahhüt ettikleri sermaye oranında oy kullanmalarının Türk Ticaret Kanu-
nunun 387.maddesi hükmüne aykırı düşmeyeceği mütalaa kılındı.
İDARİ İŞLER KURULUNDAN GEÇMEMİŞTİR.

(DAN-DER, SAYI:52-53)
RD/SE
 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA