kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

 

 

 

 

DANIŞTAY Karar Yılı Karar No Esas Yılı Esas No Karar Tarihi
BİRİNCİ DAİRE 1989 157 1989 161 30/10/1989
 
CUMHURBAŞKANLIĞINA SEÇİLEN BİR BAŞBAKANIN CUMHURBAŞKANLIĞI GÖREVİNE
BAŞLAYINCAYA KADAR GEÇECEK SÜRE İÇİNDE, ESKİ HÜKÜMETİN BİR ÜYESİNİN
BAŞKANLIĞINDA GÖREVE DEVAM EDEBİLECEĞİ HK.(*)<
Cumhurbaşkanlığına seçilen bir Başbakanın, Cumhurbaşkanlığı görevine
başlayıncaya kadar geçecek süre içinde Devletin hükümetsiz kalmaması
için, eski hükümetin bir üyesinin başkanlığında göreve devam edip e-
demeyeceği konusunda istişari görüş istenmesine ilişkin Başbakanlığın
yazısı incelendi:
"Anayasanın Yürütme bölümünde yer alan, Cumhurbaşkanlığı seçimi ile
ilgili 101.maddesinin son fıkrasında, Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa
partisi ile ilişiğinin kesileceği ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye-
liğinin sona ereceği kesin bir kural olarak belirtilmekte, Bakanlar
Kurulunun kuruluşu ile ilgili 109.maddesinde ise, Başbakanın, Cumhur-
başkanınca Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanacağı
hükme bağlanmaktadır. Görüldüğü gibi Başbakan seçilebilmek ve bu göre-
vi yürütebilmek için Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olmak şarttır.
Bu hükümler karşısında Cumhurbaşkanlığına seçilen Başbakanın Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeliği ile birlikte Başbakanlık görevi de kendi-
liğinden sona erecektir. Başbakanlık görevinin kendiliğinden sona er-
mesi Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinin sona ermesinin tabii bir
sonucu olup bu konuda açık bir hükmün aranmasına da gerek bulunmamak-
tadır. Öte yandan örnek uygulamaların Anayasa hükümlerini bertaraf e-
deceği düşünülemeyeceğinden, bir Başbakanın Cumhurbaşkanı seçilmesi
halinde doğabilecek hükümet boşluğunun Anayasanın 109,112 ve 116.mad-
delerindeki hükümler uygulanmak suretiyle giderilmesinin, Anayasaya ve
demokratik hukuk devleti anlayışına uygun düşeceği düşüncesiyle çoğun-
luk görüşüne katılmıyoruz." yolundaki ayrışık oylarına karşı, Anayasa-
nın 101.maddesinin son bendinde "Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa parti-
si ile ilişiği kesilir ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği sona
erer." hükmü yer almaktadır. 102.maddenin son bendinde de yeni seçilen
Cumhurbaşkanı göreve başlayıncaya kadar görev süresi dolan Cumhurbaşka
nının görevi devam eder denilmektedir. Bu iki hükmün bir arada incelen
mesi sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olan Başbakanın Cumhur
başkanı seçilmesi halinde Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinin sona
ereceği Anayasa emri olmakla beraber, Başbakanlığın kendiliğinden sona
ermesine ilişkin açık bir hüküm yer almamaktadır. Başbakanlığın kendi-
liğinden sona ermesi durumları Devletin çok kısa bir süre için de olsa
hükümetsiz kalması sonucunu doğuracağı ve buna da Devletin devamlılığı
ilkesinin izin vermeyeceği çok açıktır. Örneğin genel seçimlerin yapıl
ması ve mevcut hükümet başkanının milletvekili seçilememesi durumunda
başbakanlık sıfatının ve bakanlar kurulunun görev ve yetkilerinin sona
ereceği varsayılırsa, Millet Meclisi İçtüzüğünün 3.maddesi gereğince
genel seçim kesin sonuçlarının Yüksek Seçim Kurulunca açıklanmasından
itibaren ancak beş gün sonra Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplana-
bilmesi mümkün olduğundan bu kısa süre içinde bile Devletin hükümetsiz
kalması söz konusu olabilecektir.
Oysa 14 Mayıs 1950 seçimleri sonunda Şemsettin Günaltay Hükümetindeki
bakanların çoğu milletvekili seçilemediği ve 1924 Anayasasının 44.mad-
desi Bakanlar Kurulu üyelerinin milletvekili olması şartını aradığı
halde yeni meclisin toplantı günü olan 22.5.1950 tarihine kadar aynı
Hükümet görevini sürdürmüş ve böylece milletvekilliğinin sona ermesiy-
le hükümet üyeliğinin kendiliğinden sona ermeyeceği yolunda bir uygu-
lama siyasal yaşamımızda yer almıştır.
Yukarıda anılan 102.maddenin son bendi gereğince, Başbakanın Cumhurbaş
kanı seçildiğinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanınca açıklanmasıy
la birlikte Cumhurbaşkanı sıfatını kazanacağı, ancak göreve başlayınca
ya kadar Cumhurbaşkanlığı yetkilerini kullanmasının söz konusu olama-
yacağı, öte yandan da Cumhurbaşkanı seçilen Başbakanın, Başbakanlık
yetki ve görevlerini sürdüremeyeceği açıktır. Bu nedenle Cumhurbaşkanı
seçildikten sonra Başbakanın, halen görevde olan Cumhurbaşkanına isti-
fasını sunması ve bu arada yeni hükümet kuruluncaya kadar Başbakanlığa
hükümet üyelerinden birinin vekalet etmesini önermesi geçmiş uygulama-
lara uygun düşecektir. 18 Nisan 1972 gün ve 14163 sayılı Resmi Gazete-
de yayımlanan 4-413 sayılı Cumhurbaşkanlığı tezkeresiyle Başbakan Ni-
hat Erim'in istifası kabul edilmiş, istifa mektubuyla birlikte Başba-
kanlığa Milli Savunma Bakanı Ferit Melen'in vekalet etmesi önerilmiş
ve bu öneri Cumhurbaşkanınca uygun görülerek Ferit Melen'in Başbakan
vekilliğindeki eski hükümet, yenisi kuruluncaya kadar görevini sürdür-
müştür ki, bu örnek uygulamanın da yukarıdaki görüşümüzü doğruladığı
açıktır.
Açıklanan nedenlerle Cumhurbaşkanlığına seçilen bir Başbakanın Cumhur-
başkanlığı görevine başlayıncaya kadar geçecek süre içinde, eski hükü-
metin bir üyesinin başkanlığında göreve devam edebileceği mütalaa kı-
lındı.

(DAN-DER;SAYI:78-79)

İDARİ İŞLER KURULUNDAN GEÇMEMİŞTİR.

(MT/YÖ)
 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA