kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

 

 

 

 

DANIŞTAY Karar Yılı Karar No Esas Yılı Esas No Karar Tarihi
BİRİNCİ DAİRE 1950 12 1950 8 01/04/1950
 
2255 SAYILI YASANIN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNDEN SONRA, KURULAN FABRİKANIN Ü-
RETİMİ DURMUŞ OLSA BİLE GEÇİŞ DEVRESİNİN İHYA EDİLEMEYECEĞİ, KANUNUN
TAYİN VE TESPİT ETTİĞİ RESİM HADDİNİN TAMAMININ TAHSİLİ GEREKECEĞİ, TA
RİFEDE YAZILI EŞYANIN DAHA AZ GÜMRÜK VERGİSİ İLE YURDA SOKULMASI KONU-
SUNUN, BAKANLAR KURULUNDAN KARAR ALINARAK VEYA YENİ BİR YASAYLA SAĞLAN
MASI GEREKTİĞİ HK. (*)<

Gereği düşünüldü:
(1499) sayılı Gümrük Tarifesi Kanununa ait ithalat umumi tarifesinin
(498) numaralı tarife pozisyonuna, (2255) sayılı Kanunla (ihtar) unva-
nı altında eklenen fıkrada: "492,493,494,495,496,497 ve 498 numaralar-
da yazılı eşyada, yerli fabrikalar tesis edip faaliyete başlayıncaya
kadar bu resimlerin üçte ikisi alınır" şeklinde bir hüküm sevkedilmiş-
tir.
Bu hüküm, bir taraftan fıkrada açıklanan yedi tarife pozisyonunda gös-
terilen cam mamulatına karşı memleketin şiddetli ihtiyacı gözönüne a-
lınarak bu eşyadan esas tarifede yazılı resimlerin üçte ikisi alınaca-
ğı açıklanmak suretiyle tenzilli bir tarifeye tabi tutulmuş, diğer ta-
raftan ayni pozisyonlara dahil eşyanın memleket içinde imali takdirin-
de bu imalatın sağlayacağı ekonomik gelişmeler gözönüne alınarak hima-
ye edilmesi ve dolayısiyle bir taraftan memleket ihtiyacının tazyik e-
dilmemesi, diğer taraftan milli bir endüstrinin ayni mahiyetteki ya-
bancı endüstri rekabetinden masun olarak gelişmesi imkanlarının sağ-
lanması prensip olarak kabul edilmiştir. Nitekim ayni Kanun, tarifenin
324,328 ve 502 numaralı pozisyonlarında yazılı sargılık kağıt, kağıt
mukavva ve lamba şisesi endüstrilerinde de, ayni maksatları istihdaf
eden ayni prensibi kabul etmiştir.
Şu halde, ihtar fıkralarındaki hükümlere göre üçte iki resme tabi tu-
tulan eşya, memleket dahilinde tesis edilecek fabrikalarda imal edil-
meğe başlanıncaya kadar tenzilli resme ve memleket dahilindeki fabri-
kalarda ayni imalat başlayınca da tam resme tabi tutulacaktır.
Hadisemizde bahsi geçen Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları Anonim Şirke-
ti, tarifenin 497/A pozisyonuna giren adi camları 1944 yılında imale
başladığı usulü dairesinde tesbit edilmiş olduğundan yukarıda bahse-
dilen ihtar hükmüne göre yabancı memleketlerden ithal edilen ayni po-
zisyona giren camlardan üçte iki resim yerine tam resim alınması ka-
rarlaştırılıp ilan edilmiş ve bu güne kadar tatbikatın bu şekilde de-
vam etmekte bulunduğu anlaşılmıştır.
Halbuki dosya münderecatından anlaşıldığına göre Türkiye Şişe Cam Fab-
rikaları Anonim Şirketi, adi cam imalatına başladıktan bir müddet son-
ra bu imalatı fiilen tatil etmiş olduğu ve bu suretle memleket içinde
himayesi gereken bir cam imalatı kalmamış bulunduğu halde ihtar hükmü-
nün tatbikatı devam etmiş ve bu gün dahi devam etmekte bulunmuştur.
Yukarıda izah edildiği üzere ihtar hükmü, himaye esasına dayanmakta
bulunduğuna göre tatbiki, ancak memleket dahilinde ayni cins imalatın
yalnız bir defa başlamasile değil, ayni zamanda devamile de meşrut ve
bu bakımdan kanunun himaye etmek istediği imalatın memleket dahilinde
devam ve ademi devamile mukayyet olarak uygulanması gereken şarta bağ-
lı bir hükümdür.
Bu sebeplere binaen hadisemizde olduğu gibi Türkiye Şişe ve Cam Fabri-
kası, cam imalatını tatil etmiş ve bu suretle memleket içinde himaye
edilecek cam imalatı kalmamış olduğuna göre ihtar hükmünün, tekrar
tatbik sahasına geçirilerek ayni nevi cam ithalatının üçte iki resme
tabi tutulması kanuni bir zaruret icabı olup aksi takdirde kanun dı-
şında vatandaşlardan resim tahsiline müncer olan büyük bir mahzurun
devamına sebebiyet verilmiş olacağından muamelenin derhal kanun hüküm-
leri dairesinde tashihi lüzumuna ve bu bakımlardan Ekonomi ve Ticaret
Bakanlığının bu husustaki görüşü yerinde ve kanunun gerek lafız ve ge-
rekse ruhuna uygun bulunduğuna,
Koç Ticaret Türk Anonim Şirketinin, şimdiye kadar yapılmış olan tatbi-
katla fazla olarak alınmış olan gümrük resminin iadesine gelince: Koç
Ticaret Şirketi, ithal ettiği camlar için verdiği fazla gümrük resim-
lerini müstehliklere inikas ettirmek suretiyle esasen tahsil etmiş o-
lacağı tabii bulunduğuna göre fazla resimlerin kendisine iadesi, hiç
bir karşılığı bulunmayan haksız bir iktisap mahiyetini alacağına ve bu
bakımdan bu şekilde bir iddia ve talepte bulunmağa hukuki yetkisi gö-
rülmemiş olmasına binaen talebinin kabulüne imkan bulunmadığına karar
verildi.
Genel Kurul E:50/97, K:118
1499 sayılı Gümrük Tarifesi Kanununa ait ithalat umumi tarifesinin 498
numaralı tarife pozisyonuna, 2255 sayılı Kanunla ihtar unvanı altında
eklenen (... ve 498) numarada yazılı (eşyadan, yerli fabrikalar tees-
süs edip faaliyete başlayıncaya kadar bu resimlerin üçte ikisi alınır)
şeklindeki hüküm ile tam olarak alınması asıl olan resmin; yerli fab-
rikaların teessüs edip faaliyete başlayıncaya kadar intikali bir devre
için üçte iki olarak alınması derpiş edilmiş olduğuna göre Kanunun yü-
rürlüğe girmesi mebdeini ve fabrikaların teessüs edip imalata başlama-
sı ise müntehasını teşkil eden bu muvakkat devre bu suretle ortadan
kalktıktan sonra kurulan fabrikanın imalatı durmuş olsa bile bu inti-
kal devresinin artık ihya edilemeyeceği ve Kanunun normal olarak bu
maddelerden alınmasını tayin ve tesbit etmiş olduğu resim haddinin ta-
mamının tahsili icap edeceği, bu nevi eşyanın daha az gümrük vergisi
ile yurda sokulması memleket iktisadiyatı bakımından zaruri görülüyor-
sa esasen yüzde yüz nisbetinde bir zamma tabi tutulmuş bulunan bu cam-
lar hakkında, haiz olduğu kanuni selahiyete dayanılarak, Bakanlar Ku-
rulundan bir karar alınması veyahut bu hususun kanunla temin edilmesi
mümkün ve zaruri olduğuna 17.4.1950 tarihinde karar verildi.


(MS/ÖB)
 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA