kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

 

 

 

 

DANIŞTAY Karar Yılı Karar No Esas Yılı Esas No Karar Tarihi
BİRİNCİ DAİRE 1991 362 1991 359 23/11/1991
 
1- EMEKLİ AYLIĞI KESİLMEKSİZİN KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNDE SÖZLEŞME-
Lİ PERSONEL ÇALIŞTIRILAMAYACAĞI,
2- KIDEM TAZMİNATI, İŞ SONU TAZMİNATI VEYA EMEKLİ İKRAMİYESİ OLARAK
EMEKLİYE AYRILANLARIN, KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNDE SÖZLEŞMELİ PERSO-
NEL OLARAK ÇALIŞABİLECEKLERİ,
3- KADRO KARŞILIĞI SÖZLEŞMELİ ATANAN KİŞİLERİN EMEKLİ AYLIKLARININ KE-
SİLMESİNİN ZORUNLU OLDUĞU VE EMEKLİ AYLIKLARI KESİLMEDEN ÇALIŞABİLME-
LERİ KONUSUNDA BAKANLAR KURULU KARARI ALINMASININ MÜMKÜN BULUNMADIĞI,
4- 65 YAŞINI DOLDURAN EMEKLİLERİN, YASALARDA 65 YAŞ SONRASINDA ÇALIŞA-
BİLME OLANAĞINI TANIDIĞI GÖREVLERDE YİNE YASALARIN ÖNGÖRMESİ HALİNDE
KADRO KARŞILIĞI SÖZLEŞMELİ OLARAK ÇALIŞTIRILABİLECEKLERİ HK.(*)<
İstişari düşünce isteminin konusunu,
1- Emeklilerin, 5434 sayılı T.C.Emekli Sandığı Kanununun Ek 11.madde-
sinde öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde, 399 sayılı Kanun Hükmün-
de Kararname hükümleri uyarınca, emekli aylıkları kesilmeksizin söz-
leşmeli personel olarak çalıştırılıp çalıştırılamayacakları,
2- 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 308 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile değiştirilen 44.maddesinin 5.fıkrası ile 331 sayılı Ka-
nun Hükmünde Kararnamenin 7. ve 340 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
10.maddeleriyle getirilen geçici madde hükümleri birlikte ele alındı-
ğında, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumlar dışındaki
kurumlardan emekli olanların kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışmala-
rına olanak tanınıp tanınmadığı,
3- Emeklilerin, Başbakanlık, bağlı kuruluşları ve diğer kadro karşılı-
ğı sözleşmeli personel istihdam edilen kuruluşlarda, teşkilat kanunla-
rındaki "657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleş
meli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın
sözleşmeli personel çalıştırılabilir." hükmünden yararlanılarak emekli
aylıkları kesilmeksizin ve Bakanlar Kurulu Kararı alınmadan, Başbakan
veya ilgili bakanın onayı ile çalıştırılıp çalıştırılamayacakları,
4- Çalıştırılabileceklerinin kabulü halinde, bunlar hakkında 6.6.1978
günlü ve 7/15754 sayılı kararnamenin uygulanıp uygulanmayacağı,
5- Bunlardan, 65 yaşını tamamlamış olanların da kadro karşılığı sözleş
meli olarak çalışmalarının mümkün olup olmadığı hususları oluşturmak-
tadır.
Duraksama konuları, yukarıda belirtilen konu sıralamasıyla incelemeye
alındı.
1- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılma-
sına Dair 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1.maddesi, 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı
ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarının, görev ve yetkileri-
nin, nitelik, atanma, ilerleme ve yüksalmelerini hak ve yükümleri di-
ğer özlük haklarının bu Kanun Hükmünde Kararname ile düzenlendiğini
belirtmektedir.
Anılan kararnamenin istihdam şekillerini düzenleyen 3.maddesinde, atan
dıkları kadrolarda sözleşmeli olarak çalışanlar dışında kalan ve işçi
statüsünde olmayan personelin bu Kanun Hükmünde Kararnamede "sözleşme-
li personel" olarak nitelendirilemiyeceği açıklanmıştır. Bu nedenle ve
istişari düşünce istemine esas olan yazıda yer alan ifadelere göre,
Kararnamede, sözleşmeli personel olarak nitelendirilen bu kişiler yö-
nünden inceleme yapılmıştır.
İstişari görüş istemine ilişkin yazıda, 5434 sayılı Kanunun, Ek 11.
maddesinin "T.C.Emekli Sandığı Kanununa tabi işyerlerinde emekliliğe
tabi olmayan ücretli, geçici kadrolu veya yevmiyeli hizmetlere tayin
edilen emeklilerin, buralarda çalıştıkları sürece emekli aylıkları ke-
silir.
Şu kadar ki, mahiyeti itibariyle hizmetin görülmesi mücbir bir sebebe
dayandığı ve özel bir ihtisası gerektirdiği ilgili Bakanlığın teklifi
ve Maliye Bakanlığının mütalaası alınmak suretiyle Bakanlar Kurulu ka-
rarı ile belirtilen yerlere tayin edilecekler hakkında 1.fıkra hükmü
uygulanmayacağını" öngördüğünü, sözleşmeli personelin bu madde gere-
ğince bakanlar kurulu kararı alınarak emekli aylığı kesilmeksizin ça-
lıştırılabileceğinin düşünüldüğü ifade edilmiştir.
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Sosyal Güvenlik başlıklı 12.mad
desi "Sözleşmeli statüde istihdam edilecek personel, 5434 sayılı T.C.
Emekli Sandığı Kanununa tabidir." hükmünü taşımaktadır. 5434 sayılı
Kanunun yukarıda hükmü yazılı olan maddesi, emekliliğe tabi olmayan
ücretli, geçici kadrolu veya yevmiyeli hizmetlerde çalışan personele
ilişkin olup, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12.maddesine gö-
re, emekliliğe tabi bir hizmet olan sözleşmeli statüde çalışanlar bu
madde kapsamında değildir. Sözü edilen personelin emekli aylığına iliş
kin uygulama T.C.Emekli Sandığı Kanununun 99.maddesinde düzenlenmekte
ve anılan maddede "Emekli, adi malüllük, vazife malüllüğü, dul veya
yetim aylığı, son hizmet zammı alanlardan, hiçbir şarta bağlı olmaksı-
zın emeklilik hakkı tanınan vazifelere tayin edilenlerin aylıklarının
tamamı, bu vazifelere tayinleri tarihini takibeden aybaşından itibaren
kesilir..." denilmektedir.
Bu durumda, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin, 12.maddesi gere-
ğince, sözleşmeli personelin, Emekli Sandığı ile ilgilendirilmesi ya-
sal zorunluluk olduğu gibi, bu uygulamanın sonucu olarak, emekli aylı-
ğı almakta iken sözleşmeli personel olarak istihdam edilenlerin emekli
aylıklarının kesilmesi de 5434 sayılı Kanunun yukarda yazılı olan 99.
maddesi gereğidir. Bu personelin, emekli aylığı kesilmeksizin sözleş-
meli olarak çalışmasını sağlamak üzere Bakanlar Kurulunca karar veril-
mesine de yasal olanak yoktur.
2- 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 308 sayılı Kanun Hükmünde
kararname de değiştirilen 44.maddesinin 5.fıkrasında "Bu Kanun Hükmün-
de Kararnameye tabi kurumlarda hangi statüde olursa olsun çalışanlar-
dan kıdem tazmınatı, iş sonu tazminatı veya emekli ikramiyesi alarak
emekliye ayrılanlar söz konusu kurumlarda sözleşmeli statüde istihdam
edilemezler..." denilmektedir. Anılan hükmün yayımından önce emekliye
ayrılanlar hakkında yapılacak uygulamaya açıklık getirilmek üzere çı-
karılan ve 331 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7.maddesiyle 308 sa-
yılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici maddede "Bu Kanun Hük-
münde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli olanlardan
sözleşmeli statüde çalışanların sözleşmesi 31.12.1988 tarihine kadar
devam eder." denilmiş, ancak madde 340 sayılı Kanun Hükmünde Kararna-
menin 10.maddesiyle değiştirilerek, 308 sayılı Kanun Hükmünde Kararna-
menin yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli olanlardan sözleşmeli
statüde çalışanlar hakkında 44.madde hükmünün uygulanmayacağı öngörül-
müştür.
Görüş istemine ilişkin yazıda 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
308 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 44.maddesi hükmünün,
bu Kanun Hükmündeki Kararname kapsamındaki kurumlardan emekli olanla-
rın sözleşmeli statüde çalışmasına olanak vermediğini, ancak konu, ge-
çici madde hükümleri ile birlikte ele alındığında başka kurumlardan
emekli olanların sonradan kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışabilecek-
lerinin düşünüldüğü belirtilmektedir.
233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 44.maddesinde 308 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile yapılan değişiklik Anayasa Mahkemesinin,
25.7.1989 günlü ve 20232 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1988/55 sa-
yılı kararıyla iptal edilerek, iptal hükmü 25.1.1990 günü yürürlüğe
girmiştir. Bu nedenle, görüş istenildiği 8.10.1991 gününde, 44.madde
hükmü yürürlükte olmadığından, bu maddeye ilişkin olan ve yukarıda sö-
zü edilen geçici maddenin de uygulanabilirlik niteliği kalmamıştır.
Sonuç olarak, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye veya başka Kanun
hükümlerine tabi olarak çalışanlardan kıdem tazminatı iş sonu tazmina-
tı veya emekli ikramiyesi alarak emekliye ayrılanların genel hükümler
çerçevesinde kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli personel olarak
çalışabilmelerine yasal olanak vardır.
3- Emeklilerin, Başbakanlık, bağlı kuruluşları ve diğer kadro karşılı-
ğı sözleşmeli personel istihdam edilen kuruluşlarda, teşkilat kurumla-
rında yeralan "657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kurumların
sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmak-
sızın sözleşmeli personel çalıştırılabilir." hükmünden yararlanılarak
emekli aylıkları kesilmeksizin ve Bakanlar Kurulu kararı alınmadan
Başbakan veya ilgili bakanın onayı ile çalıştırılıp çalıştırılamaya-
cakları sorulmaktadır.
Yukarıda birinci duraksama konusu ile ilgili görüşümüzde belirtildiği
gibi, emeklilik hakkı tanınan bir göreve atananların emekli aylıkları-
nın kesilmesi, 5434 sayılı T.C.Emekli Sandığı Kanununun 99.maddesinin
birinci fıkrası gereğidir. 657 sayılı Kanuna veya sözleşmeli personel
çalıştırılması hakkındaki hükümlerce tabi olmadan kadro karşılığı söz-
leşmeli statüde" çalışmak, sosyal güvenliği düzenleyen Emekli Sandığı
Kanunu ile sağlanan hakların kullanılması için öngörülen usullerin uy-
gulanmasını engellemez.
Bu nedenle, emekli sandığı ile ilgilendirilen bir göreve kadro karşı-
lığı sözleşmeli olarak atanan kişinin emekli aylığının kesilmesi zo-
runlu olduğu gibi bu kişinin emekli aylığının kesilmeden çalışabilme-
si konusunda Bakanlar Kurulu kararı alınması da mümkün bulunmamakta-
dır.
4- Kadro karşılığı çalıştırılacak sözleşmeli personelin Bakanlar Kuru-
lu kararı alınmadan Başbakan veya ilgili bakanın onayı ile emekli ay-
lığı kesilmeksizin çalıştırılmasının mümkün görülmesi halinde, bunlar
hakkında 6.6.1978 günlü ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının
uygulanıp uygulanmayacağı sorulmaktadır. Yukarıda belirtildiği gibi
bu tür personelin emekli aylığı kesilmeksizin Başbakan veya ilgili ba-
kanın onayı ile çalıştırılmasına olanak bulunmadığı yolunda görüş bil-
dirildiğinden, bu konuda ayrıca görüş bildirilmesine gerek kalmamış-
tır.
5- 65 yaşını bitirmiş olanların, kadro karşılığı sözleşmeli olarak ça-
lıştırılıp çalıştırılamayacakları konusuna gelince; Emekli Sandığı Ka-
nununun 40.maddesinde iştirakçilerin yaş hadleri ayrıntılı olarak dü-
zenlenmiştir. Emekli Sandığı iştirakçısı iken emekli aylığı bağlanan
kişinin, kadrolu veya kadro karşılığı sözleşmeli bir göreve atanmasın-
da da Emekli Sandığı Kanununun veya varsa özel yasasındaki düzenleme-
lere göre iştirakçiler için öngörülen yaş haddi hükümlerinin uygulan-
ması doğal bulunmaktadır.
Her ne kadar 1978 yılı Bütçe Kanununun 12.maddesi uyarınca çerçeve ka-
rarname olarak çıkarılan ve her bütçe kanunu ile de yürürlüğünü koru-
yan 28.6.1978 günlü ve 16330 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7/15754
sayılı sözleşmeli Personel Çaliştırılmasına İlişkin Esaslara İlişkin
Bakanlar Kurulu Kararının 12.maddesinde, 65 yaşını doldurmuş olanla-
rın, hizmet yapabilecek durumda olduklarını tam teşekküllü hastaneden
alacakları sağlık kurulu raporu ile belgelemeleri koşuluyla en çok 70
yaşına kadar çalıştırılabilecekleri belirtilmekte ise de, Anayasanın
161.maddesinin, Bütçe Kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiç-
bir hüküm konulamaz yolundaki hükmü karşısında, ykarıda sözü edilen
kararname maddesi, yasaların 65 yaşından sonra çalışılabilme olanağı
tanıdığı görevler için yapılacak uygulamaya açıklık getirmek amacını
taşımaktadır.
Sonuç olarak;
Kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışan sözleşmeli personelin emekli ay-
lığı kesilmeksizin çalışmasına olanak bulunmadığı, bu kişilerin emekli
aylıklarının kesilmemesi konusunda Bakanlar Kurulunca karar verileme-
yeceği,
233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında veya başka kurumlarda
çalışmakta iken emekliye ayrılanların, genel hükümler çerçevesinde,
kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli personel olarak çalışmaları
konusunda yasal bir engel bulunmadığı,
Emeklilerin, Başbakanlık, bağlı kuruluşları ve diğer kadro karşılığı
sözleşmeli personel istihdam eden kuruluşlarda, 657 sayılı Kanun ile
sözleşmeli personel çalıştırılma esaslarına tabi olmaksızın Başbakan
veya ilgili bakan onayı ile emekli aylığı kesilmeksizin kadro karşılı-
ğı sözleşmeli personel olarak çalıştırılamayacağı, bu konunun Bakanlar
Kurulunca karara bağlanmasına yasal olanak bulunmadığı, ancak özel ya-
sasındaki olanaklar uyarınca hiçbir sosyal güvenlik kurumu ile ilgi-
lendirilmeden çalışan sözleşmeli personelin işin önemi ve özel bir ih-
tisası gerektiğinin Bakanlar Kurulunca karara bağlanması halinde emek-
li aylığı kesilmeksizin çalıştırılabileceği,
65 yaşını doldurmuş olan emeklilerin, yasaların 65 yaş sonrasında ça-
lışılabilme olanağını tanıdığı görevlerde yine yasaların öngörmesi ha-
linde kadro karşılığı sözleşmeli olarak çalıştırılabilecekleri yolunda
görüş bildirilmesine karar verildi.

(DAN-DER, SAYI:84-85)


(MT/SE)
 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA