kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

AİHM
KAYA VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI


İçtihat Metni

KAYA VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI

2.DAİRE

(Başvuru no: 56370/00, 69879/01 ve 73757/01)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

KARAR TARİHİ: 20 Kasım 2007

İşbu karar AİHS'nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup bazı şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (56370/00, 69879/01 ve 73757/01) no'lu üç davanın nedeni ekte bilgileri sunulan bu ülke vatandaşlarının (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleşmesi'nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurulardır.

Başvuranların avukatlarının isimleri ekte yer almaktadır.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

İdare başvuranlara ait arazileri istimlak ederek bir istimlak bedeli ödemiştir.

Ödenen tutar konusunda idare ile anlaşmazlığa düşen başvuranlar, asliye hukuk mahkemelerine başvurmuşlardır. Başvuran Meral Özbek ise mahkemeye başvurmamıştır.

Yargıtay kararlarının tarihleri, gecikme faizlerinin başlangıç tarihleri, ulusal mahkemeler tarafından hükmedilen kamulaştırma tazminatı tutarları ve gecikme faiziyle birlikte ödenen kamulaştırma tazminatı tutarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

BAŞVURU ADI VE NUMARASI, PARSEL SAYISI MAHKEME TARAFINDAN HÜKMEDİLEN EK KAMULAŞTIRMA TAZMİNATI TUTARI (TL cinsinden) GECIKME FAIZININ HESAPLANMAYA BAŞLANDIĞI TARIH YARGITAY KARAR TARİHİ ÖDEME TARİHİ ÖDEME TUTARI
(TL)

Kaya ve diğerleri

56370/00

Parsel
no 178

4 893 075 000
10.10.1995
24.11.1997
27.04.1998 8 160 063 000

Arıcan ve diğerleri

69879/01

Parsel
no 661
15 054 445 000
25.05.1998
04.06.1999 16.04.2001 39 579 990 000

Eryılmaz ve Uyanıker

73757/01

Parsel
no 466
1 083 634 000 20.07.1995 01.05.2000
ve
25.09.2000 11.05.2001
ve
31.10.2002 3 003 190 000 (1. ödeme )
648 980 000 (2. ödeme)

HUKUK

I. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ

Olayların ve esasa ilişkin gündeme getirdiği meselelerin benzerliğine istinaden AİHM, tüzüğünün 42/1 maddesi uyarınca bu davaların birleştirilmesi gerektiğine hükmetmektedir.

II. KABULEDİLEBİLİRLİĞE İLİŞKİN

Başvuranların tamamı, ek kamulaştırma tazminatlarının kamulaştırmayı yapan idare tarafından geç ödenmesi ve gecikme faizi oranlarının Türkiye'deki yüksek enflasyon karşısında yetersiz kalması sebebiyle sözkonusu tazminatın değerini yitirmesinden şikayetçi olmaktadırlar. Başvuranlar bu hususta 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.

Eryılmaz ve Uyanıker davasında başvuranlar ayrıca yargılama süresinin uzunluğundan (AİHS'nin 6. maddesi) ve sözkonusu tazminatın geç ödenmesi hususunda etkili bir başvuru imkanı bulunmamasından (AİHS'nin 13. maddesi) şikayetçi olmaktadırlar. Bunun dışında Kaya ve diğerleri davasında başvuranlar Devlet borçları için düşük gecikme faizi uygulanmasından dolayı AİHS'nin 14. maddesinin ihlal edildiği kanaatindedirler.

AİHM, Arıcan ve diğerleri davasında başvuran Meral Özbek'in başvuruya konuya konu olan parsel üzerinde mülkiyet hakkının bulunmadığını tespit etmektedir. Dolayısıyla adıgeçen başvuran AİHS'nin 34. maddesi anlamında mağdur sıfatını haiz değildir. Bu itibarla 69879/01 no'lu başvurunun sözkonusu bölümü kabuledilemez ilan edilmelidir.

İçtihadından doğan kıstaslara (bkz., bilhassa, Akkuş, adıgeçen) ve elindeki bilgilere istinaden AİHM, 56370/00 ve 73757/01 no'lu başvuruların ve 69879/01 no'lu başvurunun geriye kalanının esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmaktadır. Netice olarak AİHM bu başvuruların başka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçelerinin bulunmadığını tespit etmektedir.

III. ESASA İLİŞKİN

A. 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında

Mevcut davadakine benzer meseleleri gündeme getiren davaları müteaddit defalar incelemiş olan AİHM bu davalarda 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmişti (bkz. adıgeçen Akkuş, prg. 30-31, ve Aka kararı, prg. 50-51).

AİHM, mevcut davada farklı bir sonuca varabilmesi için Hükümetin, sunduğu görüşlerinde ikna edici herhangi bir olay ya da argüman sunmadığını kaydetmektedir. Ulusal mahkemeler tarafından hükmedilen ek kamulaştırma bedellerinin geç ödenmesinden yalnızca kamulaştırmayı yapan idare sorumludur. Ek kamulaştırma bedellerinin geç ödenmesi başvuranları, mülklerinin kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuştur. Bu gecikme AİHM'yi, başvuranların, genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında olması gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düşünmeye sevk etmektedir.

Bu itibarla 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.


B. AİHS'nin 6, 13 ve 14. maddelerinin ihlal edildiği iddiası hakkında

1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesi yönünden vardığı sonucu göz önünde bulunduran AİHM, mevcut başvurularda gündeme getirilen esas hukuki sorunları incelediği kanaatine varmaktadır. Dava olayların tamamını ve tarafların argümanlarını dikkate alan AİHM, AİHS'nin 6, 13 ve 14. maddeleri yönünden yapılan şikayetleri ayrıca incelemeye gerek olmadığı kanaatine varmaktadır.

IV. AİHS'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Kaya ve diğerleri davasında başvuranlar, 29 Haziran 2006 tarihli mektupta AİHM tüzüğünün 60. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan hükümlere dikkatleri çekilmiş olmasına rağmen, kendilerine tanınan süre içerisinde adil tatmine ilişkin herhangi bir talepte bulunmamışlardır. Bu itibarla AİHM, bu yönde bir meblağa hükmedilmesine yer olmadığı kanaatine varmaktadır (Willekens - Belçika, no: 50859/99, prg. 27, 24 Nisan 2003, ve Roobaert - Belçika, no: 52231/99, prg. 24, 29 Temmuz 2004).

Arıcan ve diğerleri davasında başvuranlar maddi tazminat olarak 29.190 ABD Doları (yaklaşık 21.486 Euro) talep etmektedirler. Başvuranlar ayrıca manevi tazminat olarak 1.000 ABD Doları (yaklaşık 736 Euro) talep etmektedirler.

Eryılmaz ve Uyanıker davasında başvuran Saniye Eryılmaz maddi tazminat olarak 100.000 Euro manevi tazminat olarak ise 20.000 Euro talep etmektedir. Başvuran Muharrem Uyanıker ise 15.000 Euro maddi tazminat ve 10.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Bu taleplere itiraz eden Hükümet, sözkonusu taleplerin dayanaktan yoksun olduğu kanaatindedir.

İçtihadının ışığında kendi hesap yöntemine başvuran AİHM, Arıcan ve diğerleri (69879/01) davasında başvuran Meral Özbek dışındaki başvuranlara ya da başvuranların hak sahiplerine (başvuranların yerlerini almaları kaydıyla) ortaklaşa 7.800 Euro ödenmesinin makul olacağına hükmetmektedir.

Eryılmaz ve Uyanıker (73757/01) davasında AİHM, başvuranlara ya da başvuranların hak sahiplerine (başvuranların yerlerini almaları kaydıyla) 1.630 Euro ödenmesine hükmetmektedir.

Manevi tazminata ilişkin olarak ise AİHM, ihlal tespitinin manevi zarar için başlı başına yeterli bir adil tatmin teşkil ettiği kanaatindedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Eryılmaz ve Uyanıker davasında başvuranlar masraf ve giderleri için 20.000 Euro talep etmektedirler. Arıcan ve diğerleri davasında ise başvuranlar 420 YTL (yaklaşık 230 Euro) talep etmektedirler. Elindeki unsurları ve içtihadından doğan kıstasları göz önünde bulunduran AİHM, hakkaniyete uygun olarak, Arıcan ve diğerleri (no: 69879/01) davasında başvuranlara ortaklaşa 230 Euro ödenmesine hükmetmektedir. Eryılmaz ve Uyanıker (no: 73757/01) davasında ise başvuranlara ortaklaşa 1.000 Euro ödenmesine hükmetmektedir.

C. Gecikme faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM, OYBİRLİĞİ İLE

1. Başvuruların birleştirilmesine ;

2. Meral Özbek tarafından yapılan şikayetlerin kabuledilemez, başvuruların geriye kalanının ise kabuledilebilir olduğuna ;

3. 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;

4. Başvuranların diğer şikayetlerini incelemeye gerek olmadığına ;

5. İhlal tespitinin başvuranların maruz kaldıkları manevi zarar için yeterli bir adil tatmin teşkil ettiğine ;

6. a) AİHS'nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.'ye çevrilmek üzere, Savunmacı Hükümet tarafından başvuranlara ya da başvuranların yerlerini almaları kaydıyla başvuranların hak sahiplerine,
i. maddi tazminat olarak Arıcan ve diğerleri (68879/01) davasında başvuran Meral Özbek dışındaki başvuranlara 7.800 Euro (yedi bin sekiz yüz Euro) ;
ii. maddi tazminat olarak Eryılmaz ve Uyanıker davasında ;
1.630 Euro (bin altı yüz otuz Euro) ;
iii. yargılama masraf ve giderleri için ise,
- Arıcan ve diğerleri (69879/01) davasında Meral Özbek dışındaki başvuranlara 230 Euro (iki yüz otuz Euro) ;
- Eryılmaz ve Uyanıker (73757/01) davasında 1.000 Euro (bin Euro) ödenmesine ;
iv. bu miktarların yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına ;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

7. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

Karar vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM'nin iç tüzüğünün 77/2 ve 77/3. maddesine uygun olarak 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

E K

56370/00 No'lu Kaya ve diğerleri başvurusu

Başvuru tarihi: 4 Eylül 1998

Tebliğ tarihi: 21 Ekim 2004

Başvuranların isimleri ve doğum tarihleri : Recep Kaya (1946), Keziban Kaya (1941), Fikriye Demir (1960), Ramazan Kaya (1963), Şaban Kaya (1965), Mustafa Kaya (1967) ve Nazmiye Mamak (1971).

Avukat : Ankara Barosu avukatlarından İlhan Ezerbolat.

69879/01 No'lu Arıcan ve diğerleri başvurusu

Başvuru tarihi: 28 Mart 2001

Tebliğ tarihi : 2 Ekim 2006

Başvuranların isimleri ve doğum tarihleri : Müzeyyen Arıcan (1926), Abdurrahman Karaboyun (1952), Yaşar Karaboyun (1956), Ferhat Karaboyun (1958), Cemal Gürsel Karaboyun (1960), Ahmet Karaboyun (1964), Fatma Afşar (1947), Döne Şener (1948), Fadime Özbek (1947), Hüseyin Özbek (1954), Ahmet Çağhan (Özbek) (1982), Ayşe Özbek (1979), Fatma Bingüllü (1957), Selma Özbek (1959), Halil İbrahim Özbek (1961), Sema Özbek (1965), Uğur Özbek (1970), Ayşegül Özbek (1973), Tuğrul Özbek (1974), Tuba Özbek (1981) ve Meral Özbek (1956).

Avukat : Adana Barosu avukatlarından Ayşegül Özbek.

73757/01 No'lu Eryılmaz ve Uyanıker başvurusu

Başvuru tarihi: 24 Nisan 2001

Tebliğ tarihi: 7 Ekim 2006

Başvuranların isimleri ve doğum tarihleri:
Saniye Eryılmaz (1937), Muharrem Uyanıker (1946)

 

 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA