kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

AİHM
ASLAN VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI


İçtihat Metni

ASLAN VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI

2.DAİRE

(Başvuru no: 75202/01, 9820/02 ve 27942/02)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

KARAR TARİHİ:11 Aralık 2007


İşbu karar AİHS'nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup bazı şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (75202/01, 9820/02 ve 27942/02) no'lu üç davanın nedeni ekte bilgileri sunulan bu ülke vatandaşlarının (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleşmesi'nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurulardır.

Başvuranların avukatlarının isimleri ekte yer almaktadır.

OLAYLAR

A. 75202/01 No'lu Aslan başvurusu

1998 yılı Eylül ayında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı başvurana ait arazileri istimlak etmiştir.

Ödenen tutar konusunda idare ile anlaşmazlığa düşen başvuran kamulaştırma bedelinin artırımı talebiyle 346 ve 347 sayılı parsellere ilişkin olarak Nizip Asliye Hukuk Mahkemesine iki ayrı başvuruda bulunmuştur.

346 sayılı parsele ilişkin yargılama Yargıtay'ın 7 Şubat 2000 tarihli kararıyla son bulmuştur.

İdare, gecikme faiziyle birlikte ek kamulaştırma tazminatını 2 Ağustos 2001 tarihinde ödemiştir.

347 sayılı parsele ilişkin yargılama süreci ise Yargıtay'ın 29 Mayıs 2000 tarihli kararı ile sona ermiştir.

İdare, gecikme faiziyle birlikte ek kamulaştırma tazminatını 4 Kasım 2002 tarihinde ödemiştir.

B. 9820/02 No'lu Acar ve diğerleri başvurusu

Karayolları Genel Müdürlüğü belirtilmeyen bir tarihte başvuranlara ait arazileri kamulaştırarak komisyonca belirlenen kamulaştırma bedelini ödemiştir.

Ödenen tutar konusunda idare ile anlaşmazlığa düşen başvuranlar, kamulaştırma bedelinin artırımı talebiyle 12 Mart 1993 tarihinde Ankara Asliye Hukuk Mahkemesine başvuruda bulunmuşlardır.

Mahkeme 12 Nisan 2000 tarihinde aldığı bir kararla, gecikme faizi 19 ve 22 Mart 1993 tarihlerinden itibaren işletilmek suretiyle başvuranlara 220.894.929 TL kamulaştırma tazminatı ödenmesine hükmetmiştir.

25 Eylül 2000 tarihinde Yargıtay, davayı ilk derece mahkemesine geri göndermeye gerek görmeksizin kamulaştırma tazminatı tutarını 259.463.753 TL olarak düzeltmiştir.

İdare, 21 Ağustos 2001 tarihinde başvuranlara 1.179.079.146 TL tutarında ek kamulaştırma tazminatı ödemiştir.

C. 27942/02 No'lu Gümüş ve Yılmaz başvurusu

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, belirtilmeyen bir tarihte, bir baraj inşası çerçevesinde başvuranlara ait Şanlıurfa'da bulunan arazileri istimlak etmiştir.

Ödenen tutar konusunda idare ile anlaşmazlığa düşen başvuranlar kamulaştırma bedelinin artırımı talebiyle 5 Nisan 1999 tarihinde Birecik Asliye Hukuk Mahkemesine başvurmuşlardır.

Mahkeme 30 Haziran 1999 tarihinde aldığı kararla, başvuranlara, yasal gecikme faizi 29 Nisan 1999 tarihinden itibaren işletilmek üzere 22.488.399.000 TL ek tazminat ödenmesine hükmetmiştir.

13 Aralık 1999 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararı onamıştır.

Bakanlık, 15 Kasım 2001 tarihinde kamulaştırma tazminatlarını 29 Nisan 1999 ile 15 Kasım 2001 tarihleri arasında %50 ve %60 üzerinden hesaplanan gecikme faiziyle birlikte başvuranlara ödemiştir.

HUKUK

I. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ

Olaylar ve esasa ilişkin gündeme getirdikleri meseleler bakımından davalar arasındaki benzerliğe istinaden AİHM, içtüzüğünün 42/1 maddesi uyarınca bu davaların birleştirilmesini uygun bulmuştur.

II. KABULEDİLEBİLİRLİĞE İLİŞKİN

Başvuranlar ek kamulaştırma tazminatlarının devlet tarafından geç ödenmesinden ve devlet borçlarına uygulanan gecikme faizi oranının yetersizliğinden şikayetçi olmaktadırlar. AİHM, başvuruları yalnızca 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesi açısından inceleyecektir.

Gümüş ve Yılmaz davasında başvuranlar ayrıca yargı kararının uygulanmasına kadar geçen uzun yargılama süresinden de şikayetçi olmaktadırlar. Acar ve diğerleri davasında ise başvuranlar mahkemeler tarafından işlendiği iddia edilen birtakım hesap hataları nedeniyle mahkeme kararının geç uygulanmasından şikayetçi olmaktadırlar. Bu hususta başvuranlar, mahkemenin kendilerini haklı bulmasına rağmen yargılama masraflarını ödemek zorunda bırakıldıklarını ve bu durumun alacaklarının ödenmesini daha da geciktirdiğini iddia etmektedirler. Başvuranlar ayrıca, mahkemelerce gecikme faizinin başlangıcı olarak belirtilen tarihe ve gecikme faizi tutarına da itiraz etmektedirler.

Hükümet, başvuranların Borçlar Kanunun 105. maddesinde kendilerine tanınan başvuru hakkını gerektiği gibi kullanmadıkları gerekçesiyle AİHS'nin 35. maddesinin 1. fıkrasında istenildiği üzere iç hukuk yollarını tüketmediklerini savunmaktadır.

Buna benzer bir şikayeti daha evvel Aka (adıgeçen, prg. 34-37) davasında reddettiğini anımsatan AİHM, daha önce vardığı bu sonuçtan ayrılmak için herhangi bir gerekçe görmemektedir.

İçtihadından doğan ölçütleri ve elinde bulunan unsurları (bkz., özellikle, adıgeçen, Akkuş ve Aka kararları) göz önünde bulunduran AİHM, başvuruların esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmıştır. Netice olarak AİHM başvuruların herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit etmektedir.


III. ESASA İLİŞKİN

Daha önce müteaddit defalar mevcut davadakine benzer meseleleri gündeme getiren davaları incelemiş olan AİHM, 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunmuştu (bkz. adıgeçen Akkuş, prg. 30-31, ve Aka, prg. 50-51, kararları).

AİHM, mevcut davada farklı bir neticeye varabilmesi için Hükümet tarafından ikna edici herhangi bir olay ya da argüman sunulmadığını kaydetmektedir. AİHM, ulusal mahkemeler tarafından hükmedilen ek kamulaştırma tazminatının geç ödenmesinden yalnızca kamulaştırmayı yapan idarenin sorumlu olduğunu ve bu gecikmenin mülk sahiplerini mülklerinin kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha soktuğunu tespit etmektedir. AİHM, başvuranların, genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında olması gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları kanaatine varmaktadır.

Bu itibarla 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.

B. AİHS'nin 6. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında

1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesi yönünden vardığı sonucu göz önünde bulunduran AİHM, mevcut başvurularda gündeme getirilen esas hukuki sorunları incelediği kanaatine varmaktadır. Dava olayların tamamını ve tarafların argümanlarını dikkate alan AİHM, AİHS'nin 6., 13. ve 14. maddeleri yönünden yapılan şikayetleri ayrıca incelemeye gerek olmadığı kanaatine varmaktadır.

IV. AİHS'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat, yargılama masraf ve giderleri

Aslan davasında (no: 75202/01) başvuranlar, 27 Eylül 2006 tarihli mektupta AİHM tüzüğünün 60. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan hükümlere dikkatleri çekilmiş olmasına rağmen, kendilerine tanınan süre içerisinde adil tatmine ilişkin herhangi bir talepte bulunmamışlardır. Dolayısıyla AİHM, bu yönde bir meblağa hükmedilmesine yer olmadığı kanaatine varmaktadır (Willekens - Belçika, no: 50859/99, prg. 27, 24 Nisan 2003, ve Roobaert - Belçika, no: 52231/99, prg. 24, 29 Temmuz 2004).

Acar ve diğerleri davasında başvuranlar 300.000 Euro maddi ve 15.000 Euro manevi tazminat talebinde bulunmaktadırlar.

Gümüş ve Yılmaz davasında ise başvuranlar maddi tazminat olarak 15.635 ABD Doları (yaklaşık 12.220 Euro - başvuranların taleplerini sunduğu 7 Ağustos 2006 tarihindeki kur üzerinden) Başvuranlar ayrıca 4.000 ABD Doları (yaklaşık 3.127 Euro) manevi tazminat talep etmektedirler.

Başvuranlar avukatlık masrafları için Acar ve diğerleri davasında 25.000 Euro, Gümüş ve Yılmaz davasında ise 2.000 ABD Doları (yaklaşık 1.563 Euro) talep etmektedirler.

İçtihadının ışığında kendi hesap yöntemine başvuran AİHM, maddi tazminat olarak aşağıdaki meblağların başvuranlara ya da başvuranların hak sahiplerine ortaklaşa ödenmesinin makul olacağına hükmetmektedir.
- Gümüş ve diğerleri davasında 7.420 Euro
- Acar ve diğerleri davasında 750 Euro

Manevi tazminata ilişkin olarak ise AİHM, ihlal tespitinin manevi zarar için başlı başına yeterli bir adil tatmin teşkil ettiği kanaatindedir.

AİHM'nin yerleşik içtihadı uyarınca, 41. madde bağlamında yargılama masraf ve giderlerinin ödenmesi, ancak bu masraf ve giderlerin gerçekliğinin, gerekliliğinin ve de makul miktarda olduğunun ortaya konulması halinde mümkündür (Iatridis - Yunanistan (adil tatmin), no: 31107/96, prg. 54).

AİHM, başvuranların yargılama masraf ve giderlerine ilişkin taleplerinin gerekli belgelerle desteklenmediğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla bu talepleri reddetmek yerinde olacaktır.

C. Gecikme faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.


BU GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM, OYBİRLİĞİ İLE

1. Başvuruların birleştirilmesine ;

2. Başvuruların kabuledilebilir ilan edilmesine ;

3. 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;

4. Başvuranların diğer şikayetlerini ayrıca incelemeye gerek olmadığına ;

5. İhlal tespitinin başvuranların uğradığı manevi zarar için yeterli bir adil tatmin teşkil ettiğine ;

6. a) AİHS'nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.'ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından başvuranlara (ya da hak sahiplerine) ortaklaşa :
i. maddi tazminat olarak Gümüş ve Yılmaz davasında 7.420 Euro (yedi bin dört yüz yirmi Euro) ;
ii. maddi tazminat olarak Acar ve diğerleri davasında 750 Euro (yedi yüz elli Euro) ödenmesine;
iii.bu miktarların yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

7. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

Karar vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM'nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 11 Aralık 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

EK
1. 75202/01 No'lu Aslan başvurusu
Başvuru tarihi : 16 Temmuz 2001

Tebliğ tarihi : 27 Haziran 2006

Başvuranın adı ve soyadı : Hayriye Aslan

Avukat : Gaziantep Barosu avukatlarından S. Sinan Yılmaz
2. 9820/02 No'lu Acar ve diğerleri başvurusu
Başvuru tarihi : 26 Aralık 2001

Tebliğ tarihi : 1 Eylül 2006

Başvuranların ad ve soyadları :
Zehra Acar, İzzet Acar ( varisleri : Sefer Acar, Zülfiye (Acar) Gülebakan, Semiha (Acar) Binici ve Hafize (Acar) Biber), Mehmet Acar ( varisleri : Leyla Acar, Halime (Acar) Yaman, Abdulkadir Acar, Mehmet Acar ve Ayşe (Acar) Doğar), Mustafa Acar, Cafer Acar, Refika Acar, Harun Acar, Zeki Acar, Kasım Acar, Satia Acar, Kadriye Çıplak (Karaağaç) ( varisleri : Mustafa Karaağaç, Halil İbrahim Karaağaç et Mehmet Karaağaç), Mustafa Karaağaç, Halil İbrahim Karaağaç ve Mehmet Karaağaç.

Avukat : Ankara Barosu avukatlarından G.Ç. Ekşioğlu.
3. 27942/02 No'lu Gümüş ve Yılmaz başvurusu
Başvuru tarihi : 13 Mayıs 2002

Tebliğ tarihi : 9 Haziran 2006

Başvuranların ad ve soyadları : Emine Gümüş ve Bekir Yılmaz

Avukat : Şanlıurfa Barosu avukatlarından Yusuf Karataş

 

 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA