kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

AİHM
YAKIŞAN-TÜ

İlgili Kavramlar

ADİL YARGILANMA HAKKI
HAKKANİYETE UYGUN BİR TATMİN
HÜRRİYET VE GÜVENLİK HAKKI
KABUL EDİLEBİLİRLİK KOŞULLARI

İçtihat Metni

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
DÖRDÜNCÜ DAİRE
SELÇUK/TÜRKİYE (Başvuru no. 21768/02)

KARAR
STRAZBURG
10 Ocak 2006

USULİ İŞLEMLER

1.Davanın nedeni, Türk vatandaşı Vehbi Selçuk'un ("başvuran"), 27 Mayıs 2002 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleşme'nin ("Sözleşme")

34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na ("Komisyon") yaptığı başvurudur (başvuru no. 21768/02).

2.Başvuranı, görevlerini İzmir'de ifa etmekte olan avukat S. Kayaalp temsil etmiştir. Türk Hükümeti ("Hükümet"), bu dava için bir Ajan tayin etmemiştir.

3. 8 Kasım 2004 tarihinde AİHM, başvuruyu Hükümet'e tebliğ etmeye karar vermiştir. AİHS'nin 29 § 3. maddesi uyarınca başvurunun esaslarını, kabuledilebilirliği ile birlikte incelemeye karar vermiştir.

OLAYLAR

4. Başvuran, 1985 doğumludur ve İzmir'de yaşamaktadır.

1. 27 Aralık 2001 tarihinde, sözkonusu tarihte on altı yaşında olan başvuran, bir ilkokulda yapılan soyguna ilişkin devam etmekte olan soruşturma ile bağlantılı olarak Karşıyaka Polis Karakolu polis memurlarınca yakalanmıştır. Polise vermiş olduğu ifadesinde başvuran, iki arkadaşı ile birlikte 26 Kasım 2001 tarihli bir soyguna dahil olduğunu itiraf etmiştir. Arkadaşlarına, ilkokuldan bir bilgisayar taşımalarında yardım ettiğini açıklamıştır. Aynı gün Cumhuriyet Savcısı huzuruna, daha sonra, polise vermiş olduğu ifadeyi tekrarladığıKarşıyaka Sulh Mahkemesi hakimi huzuruna çıkarılmıştır. Dosyada mevcut delilleri ve başvuranın kaçma riskini gözönünde bulunduran hakim, başvuranın yetişkinlerle birlikte bir hapishanede tutuklu bulundurulurken, yargılanmasına da devam edilmesini öngörmüştür.

2. Başvuranın temsilcisi, Karşıyaka Ceza Mahkemesi huzurunda verilen sözkonusu karara itiraz etmiş ve dosyada mevcut delilin, müvekkilinin gözaltında tutulması için yeterli olmadığını ileri sürmüştür. AİHS'nin 5. ve 6. maddelerine dayanarak başvuranın, serbest bırakılmasını talep etmiştir.

3. 10 Ocak 2002 tarihinde Karşıyaka Cumhuriyet Savcısı, Karşıyaka Ceza Mahkemesi'nde bulunan başvuran aleyhinde cezai takibat başlatmıştır. Başvuranı, Ceza Kanunu'nun 493. maddesi uyarınca soygun suçuyla itham etmiştir.

4. 14 Ocak 2002 tarihinde Karşıyaka Ceza Mahkemesi, başvuran aleyhindeki yargılamayı başlatmıştır. Suçun ciddiyetini ve dava dosyasındaki delili gözönünde bulunduran Mahkeme, başvuranın tutuklu yargılanmasına karar vermiştir.

5. 16 Ocak 2002 tarihinde başvuranın temsilcisi, sözkonusu karara itiraz etmiştir. İtirazını, AİHS'nin 5. ve 6. maddelerine dayandırarak, dava dosyasında müvekkilinin gözaltında tutulması için yeterli delil olmadığını iddia etmiştir. Ayrıca, CMUK'un 104. maddesi uyarınca kişinin, yalnızca kaçma ve/veya delili değiştirme riski bulunması halinde tutuksuz yargılanabileceğini ileri sürmüştür. Yetkili makamların, başvuranın nerede oturduğunu bildiklerini ve başvuranın kaçmaya çalışacağına inanmak için bir gerekçe olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, avukata göre, davaya ilişkin deliller yetkili makamlarca zaten toplanmış olduğu için, delillerin değiştirilmesi gibi bir risk bulunmamaktadır.

6. 30 Ocak 2002 tarihinde Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi başvuranın, suçlamanın niteliği ve ciddiyeti ile dava dosyasındaki delillere dayanarak serbest bırakılma talebini reddetmiştir.

7. 8 Şubat 2002 tarhinde düzenlenen duruşma sırasında Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi, başvuranın ifadesini dinlemiştir. Başvuran, Mahkeme huzurunda kendisine yöneltilen suçlamaları reddetmiş ve soyguna dahil olmadığını belirtmiştir. Başvuranın reşit olmadığını vurgulayan temsilcisi, Mahkeme'den müvekkilinin serbest bırakılmasını istemiştir. Suçun niteliğini ve gözaltında geçirilen süreyi gözönünde bulunduran Mahkeme, başvuranın gözaltında tutulmasının devamına karar vermiştir.

8. 7 Mart 2002 tarihinde başvuranın temsilcisi, Karşıyaka Ceza Mahkemesi'nden müvekkilinin serbest bırakılmasını istemiştir.

27 Aralık 2002 tarihinden bu yana gözaltında tutulduğunu ileri sürmüş ve gözaltında tutulmasının devamı için yeterli delillerin mevcut olmadığını belirtmiştir. Mahkeme bir kez daha talebi reddetmiştir.

9. 28 Mart 2002 tarihinde başvuranın temsilcisi ayrıca AİHS'nin 5. maddesine değinerek müvekkilinin serbest bırakılmasını talep etmiştir. Mahkeme'nin, serbest bırakılma taleplerini etraflıca incelememekte olduğunu belirtmiştir. Başvuranın serbest bırakılmasının, kamu düzeni için bir tehdit oluşturmayacağını ileri sürmüştür. Buna ek olarak, başvuranın kaçma riski bulunmadığını garanti etmeye hazır olduğunu belirtmiştir.

10. 29 Mart 2002 tarihinde Karşıyaka Ceza Mahkemesi, başvuranın dosyada bulunan delillere ve suçun ciddiyetine dayanarak sunduğu talebi reddetmiştir.

11. 5 Nisan 2002 tarihinde Karşıyaka Ceza Mahkemesi, sonucunda başvuranın tutuklu yargılanmasına devam edilmesi kararını verdiği başka bir duruşma düzenlemiştir.

12. 9 Nisan 2002 tarihinde başvuranın avukatı, Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi huzurunda sözkonusu karara itiraz etmiştir. Müvekkilinin henüz reşit olmadığını ve bu kadar uzun bir süre gözaltında tutulmaması gerektiğini ileri sürmüştür. Bu hususta iddiasını, AİHS'nin 5. maddesine ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 37. (b) maddesine dayandırmıştır.

13. 10 Nisan 2002 tarihinde Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi, dava dosyasındaki delillerin niteliğine, gözaltında harcanan süreye ve suçun niteliğine dayanılarak sunulan serbest bırakılma talebini reddetmiştir.

14. 1 Mayıs 2002 tarihinde, yaklaşık dört ay boyunca tutuklu olarak yargılanmasıardından, başvuranın tutuksuz yargılanmasına başlanmıştır.

19. Başvuran aleyhindeki takibat halen devam etmektedir.

HUKUK

I. AİHS'NİN 5. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİİDDİASI

A. AİHS'nin 5 § 1. (c) maddesine ilişkin

1. Başvuran, AİHS'nin 5 § 1. (c) maddesine dayanarak kendisinin suçu işlediğine dair "makul bir şüphe" bulunmaması nedeniyle kanuna aykırı olarak gözaltına alınmış olduğu hususunda şikayette bulunmuştur.

2. Hükümet, iddiaları reddetmiştir. Başvuranın, soyguna dahil olduğundan şüphe edildiği için gözaltına alınmış olduğunu belirtmiştir.

3. AİHM, yakalamanın gerekçesi olarak gösterilmesi gereken şüphenin "makul olması" durumunun, keyfi olarak yakalamaya ve AİHS'nin 5 § 1. (c) maddesinde belirtilen gözaltına almaya karşı alınan tedbirin önemli bir parçasını oluşturduğunu hatırlatır. Bu durum objektif bir gözlemciyi, makul olduğu kabul edilen durum, tüm dava koşullarına bağlı olacağıhalde, ilgili kişinin suçu işlemiş olabileceğine ikna edecek bazı olay veya bilgilerin mevcudiyetini gerektirir (bkz. Fox, Campbell ve Hartley/İngiltere, 30 Ağustos 1990 tarihli karar, A Serisi no. 182, sayfa 16, § 32).

4. Ayrıca sözkonusu maddede ortaya konan makul şüphenin, şüphelinin işlediği suçun tespit edilmesi ve yakalandığı zaman kanıtlanması gerektiği anlamına gelmediğini gözlemler. 5 § 1. maddenin (c) alt paragrafı bağlamındaki gözaltı sırasında sorgulamanın amacı, yakalamanın temelindeki somut şüpheyi doğrulama veya giderme yoluyla ceza soruşturmasını devam ettirmektir. Bu nedenle şüphe uyandıran olayların, mahkumiyeti haklıçıkarmak için gerekli olaylarla, hatta cezai takibat sürecinin bir sonraki aşamasında getirilen suçlama ile bile aynı seviyede olması gerekmez (bkz. Brogan ve Diğerleri/İngiltere, 29 Kasım 1988 tarihli karar, A Serisi no. 145-B, sayfa 29, § 53, ve Murray/İngiltere, 28 Ekim 1994 tarihli karar, A Serisi no. 300-A, sayfa 27, § 55).

5. AİHM bu bağlamda başvuranın, 26 Kasım 2001 tarihinde bir ilkokulda gerçekleşen soygunla ilgili yürütülen soruşturma sırasında yakalanmış olduğunu belirtir. Bu koşullar altında başvuran aleyhindeki şüphe, özgürlükten mahrum bırakmanın amacı, başvuranın soyguna dahil olmasına ilişkin şüpheyi doğrulamak veya gidermek olduğu için başvuran aleyhindeki şüphenin, 5 § 1. (c) maddenin gerektirdiği seviyeye ulaşmış olduğu düşünülebilir. Dolayısıyla olaylar, AİHS'nin 5 § 1. (c) maddesinin ihlal edildiği gibi bir bulguyu ortaya koymamaktadır.

25. Bu nedenle başvurunun sözkonusu kısmı, AİHS'nin 35 §§ 3. ve 4. maddeleri bağlamında temelden yoksun olduğu için reddedilmelidir.

B. AİHS'nin 5 § 3. maddesine ilişkin

6. Başvuran, tutuklu yargılanmasının, AİHS'nin aşağıda kaydedilen "makul süre" gereğini aşmış olduğu hususunda şikayette bulunmuştur:

"Bu maddenin 1.c fıkrasında öngörülen koşullara uyarınca yakalanan veya tutulu durumda bulunan herkes hemen bir yargıç veya adli görev yapmaya yasayla yetkili kılınmış diğer bir görevli önüne çıkarılır; kendisinin makul bir süre içinde yargılanmaya veya adli kovuşturma sırasında serbest bırakılmaya hakkı vardır. Salıverilme, ilgilinin duruşmada hazır bulunmasını sağlayacak bir teminata bağlanabilir."

Hükümet sözkonusu iddiaya itiraz etmiştir.

1. Kabuledilebilirlik

27. AİHM sözkonusu şikayetin, AİHS'nin 35 § 3. maddesi bağlamında temelden yoksun olmadığını belirtir. Ayrıca, kabuledilemez olduğu sonucuna varmak için başka bir gerekçe görmemektedir. Bu nedenle, kabuledilebilir olduğu sonucuna varılmalıdır.

2. Esaslar

1. Hükümet, başvuranın yaklaşık dört ay süren tutuklu yargılanmasının, dava koşulları altında makul olduğunun kabul edilmesinin gerektiğini belirtmiştir. Bu bakımdan, başvuranın itham edildiği suçun, ciddi bir nitelikte olduğunu ve başvuranın gözaltına alınmasının, başka suçlar işlemesine veya kaçmaya çalışmasına engel olmak için gerekli olduğunu ileri sürmüştür. Hükümet ayrıca yerel mahkemelerin, görgü tanıklarınıetkilemesinden veya delilleri değiştirmesinden korkmaları nedeniyle, başvuranı serbest bırakmaktan kaçınmış olduklarını belirtmiştir. Son olarak, gözaltında tutulmasının devamının, kamu yararına olduğunu ileri sürmüştür.

2. Başvuran, sözkonusu iddialara itiraz etmiştir. Serbest bırakılma talebini incelerken, yerel mahkemelerin yalnızca dava dosyasındaki delile ve itham edildiği suçun niteliğine dayanarak karara vardıklarını belirtmiştir. Başvurana göre, gerçekten bir kaçma ya da delili değiştirme riskinin mevcut olup olmadığı hiçbir zaman tespit edilmemiş olduğu için talepleri, mahkemeler huzurunda etraflıca değerlendirilmemiştir.

3. AİHM, bakılan bir davada, yargılanmasına devam edilen suçlunun gözaltında tutulmasının, makul süreyi aşmamış olduğunu garanti etmenin öncelikle yerel adli makamların yükümlülüğünde olduğunu yineler. Bu amaçla, masumiyet karinesi ilkesini gözönünde bulundurarak, kişisel özgürlüğe saygı kuralını terketmeyi haklı çıkaran gerçek bir kamu yararı gereğinin mevcut olduğunu veya olmadığını ortaya koyan tüm olayları incelemeli ve bunları, serbest bırakılma başvurularında verdikleri kararlarda gözönüne sermelidirler. Öncelikle sözkonusu kararlarda gösterilen nedenlere ve başvurularında başvuran tarafından sunulan saptanmış gerçeklere dayanarak AİHM, AİHS'nin 5 § 3. maddesinin ihlal edilip edilmediğine karar vermelidir (bkz. Assenov ve Diğerleri/Bulgaristan, 28 Ekim 1998 tarihli karar, Hüküm ve Karar Raporları 1998-VIII, § 154).

31. Yakalanan kişinin suçu işlediğine dair makul şüphenin devamı, devam etmekte olan gözaltının geçerliliği için mutlaka aranılan bir şarttır (sine qua non) ancak, belli bir süre sonra, artık yeterli olmaz. Bu durumda AİHM, adli makamlarca öne sürülen gerekçelerin, özgürlükten mahrum bırakmayı haklı çıkarmaya devam edip etmediğini tespit etmelidir (bkz.,

Ilijkov/Bulgaristan, no. 33977/96, § 77, 26 Temmuz 2001, ve Labita/İtalya [BD], no. 26772/95, §§ 152-153, ECHR 2000-IV).

4.AİHM, sözkonusu davada, gözönünde bulundurulması gereken sürenin 27 Aralık 2001 tarihinde başladığını ve sözkonusu tarihte henüz reşit olmayan başvuranın tutuksuz yargılanmaya başlandığı 1 Mayıs 2002 tarihinde bittiğini belirtmiştir. Sonuç olarak dört aydan fazla devam etmiştir. Bu süre boyunca Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi, başvuranın gözaltında tutulmasını, "suçun niteliğini, delillerin durumunu ve gözaltı süresinin uzunluğunu gözönüne alarak" gibi benzer kalıplaşmış terimler kullanarak uzatmıştır.

5. Hükümet'in görüşlerinde, tutuklu yargılama süresinin uzatılmasıyla yerel makamların, başvuranın kaçma veya benzer bir suç işleme riskini engellemeyi amaçladıklarıbelirtilmektedir. Hükümet ayrıca, başvuranın gözaltında tutulmasının uzamasının kamu yararına olduğunu ileri sürmüştür. AİHM bu noktada, kaçma riskinin yanısıra, Hükümetçe önesürülen diğer iddiaların, yerel mahkemelerin kararlarında k

 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA