kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

AİHM
SAR VE DİĞERLERİ -TÜRKİYE DAVASI

İlgili Kavramlar

HAKKANİYETE UYGUN BİR TATMİN
HÜRRİYET VE GÜVENLİK HAKKI

İçtihat Metni

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
SAR VE DİĞERLERİ -TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no: 74347/01)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
5 Aralık 2006

İşbu karar AİHS'nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ( 743467/01) başvuru no'lu davanın nedeni, bu ülke vatandaşı olan Hayrettin Sar, Feyzullah Sar ve Mahmut Öztekin'in (başvuranlar) 10 Ağustos 2001 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (Mahkeme) yapmış olduğu başvurudur.

Başvuranlar , AİHM önünde İstanbul Barosu avukatlarından M. Vefa tarafından temsil edilmektedirler.

OLAYLAR

Başvuranlar, Hayrettin Sar (1977), Feyzullah Sar (1963) ve Mahmut Öztekin Diyarbakır'da ikamet etmektedirler.

PKK (Kürdistan İşçi Partisi)'ya karşı yürütülen bir operasyon çerçevesinde başvuranlar Feyzullah Sar ve Hayrettin Sar 10 Mayıs 2001 tarihi sabah 4:45-5:15 itibariyle polis tarafından evlerinde yakalanarak Batman Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi'nde gözaltına alınmışlardır.

11 Mayıs 2001 tarihinde Emniyet Müdürlüğü'nün talebi üzerine, Batman Savcılığı dosya tetkikini müteakip Feyzullah Sar'ın gözaltı süresini dört gün uzatmıştır.

12 Mayıs 2001 tarihinde saat 17 itibariyle Mahmut Öztekin yakalanarak Batman Emniyet Müdürlüğü'ne bağlı Terörle Mücadele Şubesi'nde gözaltına alınmıştır. İlgilinin gözaltı süresi 16 Mayıs saat 08:30 itibariyle sona ermiştir.

13 Mayıs 2001 tarihinde, Savcılığın talebi ve Ceza Muhakemeleri Usül Kanunu'nun 128 § 2 maddesi uyarınca Batman Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi Feyzullah Sar'ın gözaltı süresini üç gün uzatmıştır.

Savcılık, 14 Mayıs 2001 tarihinde, Emniyet Müdürlüğü'nün talebi üzerine Mahmut Öztekin'in gözaltı süresini dört gün uzatmıştır.
Başvuranlar, gözaltında oldukları süre boyunca bir avukat yardımı almamışlardır.

16 Mayıs 2001 tarihinde Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi üç başvuranı dinleyerek tutuklu yargılanmalarına hükmetmiştir.

31 Mayıs 2001 tarihinde Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi tutuklu yargılama kararıaleyhinde yapılan itiraz başvurusunu geri çevirmiştir.

11 Haziran 2001 tarihli iddianamesinde Diyarbakır Savcılığı Hayrettin Sar hakkında PKK'ya yardım ve yataklık etmek suçlamasıyla ceza davası açmıştır. Savcılık 29 Haziran 2001 tarihli bir iddianameyle Mahmut Öztekin ve Feyzullah Sar hakkında bir ceza davası açmıştır.

DGM, 27 Ağustos 2001 tarihinde Feyzullah Sar ve Mahmut Öztekin hakkında beraat kararı vermiştir.

DGM, 5 Kasım 2002 tarihli kararıyla Hayrattin Sar'ı PKK'ya yardım ve yataklık etmek suçundan üç yıl dokuz ay hapse mahkum etmiştir.

HUKUK AÇISINDAN

I. AİHS'NİN 5 § 3. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

A. Kabuledilebilirliğe dair

Hükümet, başvuranların 466 sayılı kanun temelinde bir tazminat başvurusunda bulunabilme imkanına sahip olduklarını savunmaktadır.

AİHM, başvuranların gözaltı süresinin uzunluğundan yakındıklarını tespit etmektedir.

466 sayılı kanun temelinde yapılan tazminat talebine ilişkin olarak AİHM başvuranların AİHS'nin 5 § 3. maddesi yönünden yaptıklarışikayetin, tazminat elde etmelerine imkan verecek nitelikte bir başvuru imkanına sahip olmadıklarını ifade etmekten ibaret olmadığınıderhal tespit etmektedir. Başvuranlar, 5 § 3. maddenin gerekli kıldığı özel nitelikte bir yargısal denetim uygulanmasına imkan verecek bir yargılama yapılmadığını iddia etmekteydiler. Bu nedenle, AİHM, hızlı ve otomatik bir hukuki denetim olmaksızın gözaltına alınmış başvuranların, tazminat başvurusunda bulunmalarını istemenin, AİHS'nin 5 § 5. maddesince öngörülmüş güvencenin niteliğinden kesin biçimde ayrılmış olan 5 §§ 3 ve 4. maddeleriyle sunulan güvencenin niteliğini değiştireceğini derhal tespit etmektedir.(bkz. mutatis mutandis, Yağcı ve Sargın - Türkiye 8 Haziran 1995 tarihli karar, § 44)

AİHM, Hükümet tarafından dile getirilen 466 sayılı kanunla düzenlenmiş başvuru imkanının, ancak anayasa ya da yasalara aykırı bir özgürlük kısıtlaması sözkonusu olduğunda bir tazminat ödenmesini öngördüğünü tespit etmektedir. Oysa mevcut davada durum böyle değildi. Zira tartışmalı gözaltı süreleri o dönemde yürürlükte olan yasalara uygundu.

Bu nedenle, Hükümet'in itirazı kabul edilemeyecektir.

AİHM, başvurunun AİHS'nin 35 § 3. maddesi temelinde açıkça dayanaktan yoksun ilan edilemeyeceğini tespit etmektedir. Ayrıca başvuru hiçbir kabuledilemezlik gerekçesiyle karşılaşmamaktadır. Bu nedenle başvurunun geriye kalan kısmı kabuledilebilirdir.

B. Esasa dair

Başvuranlar, gözaltı sürelerinin uzunluğundan yakınmaktadırlar.

Hükümet, başvuranların gözaltı sürelerinin, olayların gerçekleştiği dönemde yürürlükte olan yasalara uygun olduğunu açıklamaktadır.

AİHM, mevcut davada Hayrettin Sar ve Feyzullah Sar'ın gözaltı süresinin, yakalandıklarıtarih olan 10 Mayıs 2001'de başlayıp 16 Mayıs 2001 tarihinde tutuklu yargılanmalarına karar verilmesiyle sona erdiğini tespit etmektedir. Böylelikle, başvuranlar bir hakim karşısına çıkarılmadan önce altı gün boyunca gözaltında kalmışlardır.

Mahmut Öztekin'in gözaltı süresi ise, 12 Mayıs 2001 günü saat 17'de başlamış ve 16 Mayıs 2001 günü saat 8:30'da tutuklu yargılanmasına hükmedilmesiyle son bulmuştur. Adıgeçen, bir yargıç karşısına çıkarılmadan önce seksen yedi saat otuz yedi dakika süresince gözaltında kalmıştır.

AİHM, Mahmut Öztekin'in gözaltında kaldığı sürenin AİHS'nin 5 § 3. maddesine ve çabukluk gereğine uygun olarak Brogan ve diğerleri - Birleşik Krallık (29 Kasım 1988 tarihli karar, § 62) davasında konu olan gözaltı süresinin altında olduğunu tespit etmektedir ( bkz. Çelik ve İmret - Türkiye, no: 44093/98, 26 Eylül 2000).

Bu nedenlerle Mahmut Öztekin'e ilişkin olarak AİHS'nin 5 § 3. maddesi ihlal edilmemiştir.

Hayrettin Sar ve Feyzullah Sar'a ilişkin olarak ise AİHM, adıgeçen Brogan ve diğerleri davasında, hukuki denetimden yoksun dört gün altı saatlik gözaltı süresinin toplumu terörizme karşı koruma amacına matuf olsa bile 5 § 3. maddeyle belirlenmiş zaman sınırının aşıldığı hükmüne vardığını hatırlatmaktadır ( bkz. Maçin - Türkiye, no: 52083/99, § 25, 4 Mayıs 2006).
Bu nedenle AİHM, Hayrattin Sar ve Feyzullah Sar'ı "bir hakim karşısına çıkarılmadan önce" altı gün boyunca gözaltında tutmanın bir zorunluluk arzetmediği kanısındadır.

Bu nedenle, bu iki başvurana ilişkin olarak AİHS'nin 5 § 3. maddesi ihlal edilmiştir.

AİHS'NİN 41. MADDESİNİN İHLALİİDDİASI HAKKINDA

A. Tazminat

Feyzullah Sar ve Mahmut Öztekin maddi tazminat olarak 7.500 Euro, Hayrettin Sar ise 10 000 Euro talep etmektedir. İlk iki başvuran manevi tazminat olarak 10 000 Euro, Hayrettin Sar ise 15 000 Euro talep etmektedir.

Hükümet bu meblağlara itiraz etmektedir.

AİHM, maddi zararın mevcudiyetine ilişkin bir bulgunun dava dosyasında tespit edilememesine istinaden, maddi tazminata hükmetmeye yer olmadığı kanaatindedir.

Manevi tazminata gelince AİHM 5 § 3. maddenin ihlal edilmediği tespitini gözönünde bulundurarak Mahmut Öztekin'in bu yöndeki talebini geri çevirmektedir. Mahkeme, Hayrettin Sar ve Feyzullah Sar'a hakkaniyete uygun olarak 1 500'er Euro ödenmesinin makul olacağını takdir etmektedir.

B. Masraf ve harcamalar

Başvuranlar, AİHM önünde yaptıkları masraf ve harcamalar için 16.182 Euro talep etmektedirler.

Hükümet bu iddiaları desteklemek için hiçbir belge sunulmadığı gerekçesiyle sözkonusu taleplere itiraz etmektedir.

AİHM'nin yerleşik içtihadına göre, bir başvuran yaptığı masraf ve harcamaların iadesini ancak sözkonusu masraf ve harcamaların gerçekliğini, zorunluluğunu ve makul oranda olduğunu ispatladığı sürece elde edebilir. Mevcut davada elindeki unsurları dikkate alan AİHM, yukarıda belirtilen kriterlerin ışığında, tüm masrafları için başvuranlar Hayrettin Sar ve Feyzullah Sar'a topluca 1.500 Euro ödenmesinin makul olduğunu takdir etmektedir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığıfaiz oranına üç puan eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM, OYBİRLİĞİYLE

1. Başvurunun geriye kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. Mahmut Öztekin'e ilişkin olarak AİHS'nin 5 § 3. maddesinin ihlal edilmediğine;

3. Feyzullah Sar ve Hayrettin Sar'a ilişkin olarak AİHS'nin 5 § 3. maddesinin ihlal edildiğine,

4. a) AİHS'nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.'ye çevrilmek üzere, Savunmacı Hükümet tarafından:

i. manevi tazminat için başvuranlar Feyzullah Sar ve Hayrettin Sar'ın herbirine 1 500 Euro ( bin beş yüz ) ödenmesine; ii.masraf ve harcamaları için Feyzullah Sar ve Hayrettin Sar'a topluca 1 500 Euro (bin beş yüz) ödenmesine;
iii. bu miktarın yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

Karar vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM'nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3. maddesine uygun olarak 5 Aralık 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.

 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA