kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

AİHM
ACAR VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI

İlgili Kavramlar

HAKKANİYETE UYGUN BİR TATMİN

İçtihat Metni

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
ACAR VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no:53796/00)

NİHAİ KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
10 OCAK 2006

İşbu karar AİHS'nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup bazışekli düzeltmelere tabi olabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 53796/00 başvuru no'lu davanın nedeni, Türk vatandaşı Hatice Acar, Hatice Yüksel Türk, Birsen Ciritoğlu (Sarıoğlu), Hanım Ciritoğlu, DuduSelma Akyol, Saadet Güler Tezcan ve Rasim Acar, Mehmet Baki Ünal, Turan Şevki Türk ve Veli Atilla Ciritoğlu'nun (Başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) 26 Kasım 1999 tarihinde, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleşmesi'nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.

Başvuranlar, Afyon Barosu avukatlarından Halil Kılınç tarafından temsil edilmektedirler.

OLAYLAR

1996 yılında İdare Dinar'da (Afyon) başvuranlara ait arsayı kamulaştırmıştır. İdare'nin belirlediği kamulaştırma bedelleri arsanın mülkiyet hakkının İdare'ye devredilmesi sırasında başvuranlara ödenmiştir.

Başvuranlar, ödenen miktarlara itiraz ederek, Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi'nde kamulaştırma bedellerinin artırılması için dava açmışlardır.

Asliye Hukuk Mahkemesi başvuranları haklı bulmuş ve İdare'yi arsanın devredildiği tarihten ya da duruma göre sözkonusu davanın açıldığı tarihten itibaren işlemek üzere yıllık %30 oranında gecikme faizi ile birlikte ek tazminat bedellerini ödemeye mahkum etmiştir. Bu kararlar Yargıtay tarafından onaylanmış ve nihai kararı oluşturmuştur.

İdare, 19 Nisan 1999 tarihinde sözkonusu ek kamulaştırma bedellerini başvuranlara ödemiştir. Daha sonra İdare, 19 Temmuz 1999 tarihinde gecikme faizi bedellerini de ödemiştir.

HUKUK AÇISINDAN

I. 1 NO'LU EK PROTOKOL'ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuranlar, İdare'nin ek kamulaştırma bedelini ödemede gecikmesi ve Türkiye'deki yüksek enflasyon oranı karşısında yetersiz kalan gecikme faizi nedeniyle, ek tazminatın değer kaybettiğinden şikayetçi olmaktadırlar. Ayrıca başvuranlar bu davada Savunmacı Devlet'in, sadece kendisine faydası olan bir mevzuatla, kamulaştırma bedellerinin belirlendiği tarihten ek tazminat bedellerinin ödenmesine kadar, usul işlemleri süresince kötü niyetle hareket ettiğini savunmaktadırlar. Başvuranlar bu bağlamda, 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesini ileri sürmektedirler.

A. Kabul edilebilirlik Hakkında

Hükümet AİHM'yi, ilk olarak AİHS'nin 35. maddesi uyarınca altı ay kuralının yerine getirilmediği gerekçesiyle başvuruyu reddetmeye davet etmektedir. Sözkonusu sürenin ilk günü, kamulaştırma ek tazminatlarının başvuranlara ödendiği tarih olan 19 Nisan 1999 tarihidir. Oysa başvuranlar AİHM'ye 26 Kasım 1999 tarihinde, yani tazminat tutarlarının ödendiği tarihten altı ay sonra başvurmuşlardır.

Başvuranlar görüş bildirmemişlerdir.

Bu davada, AİHM, altı ay süresinin ilk günü olarak kamulaştırmayı yapan İdare'nin ödemesi gereken tutarın tümünü ödediği tarih olan 19 Temmuz 1999 tarihinin gözönüne alınmasına kanaat getirmektedir. Buradan başvuranların 26 Kasım 1999 tarihinde AİHM'ye başvurarak, AİHS'nin 35. maddesinin gerekliliğini yerine getirdiği sonucu çıkmaktadır.

Dolayısıyla Hükümet'in itirazını reddetmek uygun olacaktır.

Hükümet ikinci olarak, başvuranları Borçlar Kanunu'nun 105. maddesinin sunduğu başvuru yolunu tüketmemekle itham etmiştir. Bu hüküm gereğince, gecikme faizinin karşıladığımiktarın üstünde bir zararın bulunduğunun ortaya konulması koşuluyla, ek tazminatın ödenmesinden kaynaklanan gelir kaybının telafisi mümkün olmaktadır.

AİHM, daha önce Aka-Türkiye (s. 2678-2679, § 34-37) davasında buna benzer bir itirazıreddettiğini hatırlatmaktadır. AİHM daha önce vardığı sonuca aykırı bir karar almak için hiçbir gerekçe görmemekte ve Hükümet'in itirazını reddetmektedir.

AİHM, içtihat kararlarından çıkan kriterler ışığında (Bkz. özellikle Akkuş) ve elinde bulunan unsurları gözönünde bulundurarak, bu şikayetin esasının da incelenmesi gerektiğine kanaat getirmektedir. AİHM sonuç olarak, başvurunun hiçbir kabul edilemezlik gerekçesiyle ters düşmediğine kanaat getirmektedir.

B. Esas Hakkında

AİHM, daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren başka davalar da incelemiş ve Ek 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz., Akkuş, adıgeçen karar, s. 1317, §31 ve Aka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).

AİHM, mevcut davayı incelemiş ve Hükümet'in davayı farklışekilde sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığına kanaat getirmektedir. Ulusal mahkemelerin kararına göre kamulaştırmayı yapan İdare tarafından başvuranlara verilmesi gereken ek tazminatın ödenmesindeki gecikme, başvuranları, mülkünün kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuştur.

Sözkonusu davanın toplam fiili süresine eklenen bu gecikme, AİHM'yi, başvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunmasıarasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk etmektedir.

Sonuç olarak, Ek 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat ile masraf ve harcamalar

Başvuranlar, uğradıkları maddi zarar için, yaklaşık 37.395 Euro'ya denk gelen toplam 73.139 Alman Markı istemektedirler.

Başvuranlar, manevi tazminat ile masraf ve harcamalar adı altında bir talepte bulunmamışlardır.

Buna karşın başvuranlar, başvuru formunda 6.000 Alman Markı tutarındaki manevi zararlarının telafi edilmesini ve rakam belirtmeksizin AİHM önünde yapılan masraf ve harcamalarının karşılanmasını istemişlerdir.

Hükümet, talebin açık olmadığına ve delillerle desteklenmediğine kanidir. Ayrıca Hükümet AİHM'den, herhangi bir tazminat verilmesi gerektiğini düşünüyor ise, tazminatın adil olmasına ve hiç bir surette nedensiz zenginleşme kaynağı oluşturmaması gerektiğine kanaat getirmesini rica etmektedir.

AİHM, maddi tazminat konusunda Akkuş kararında (s. 1311, § 35-36 ve 39) uyguladığıhesap yönteminden yola çıkarak ve ekonomik veriler ışığında, başvuranlara;

- Hatice Acar'a 11.501 Euro
- Rasim Acar'a 3.462 Euro
- Mehmet Baki Ünal'a 6.755 Euro ve
- Hatice Yüksel Türk, Birsen Ciritoğlu (Sarıoğlu), Hanım Ciritoğlu, Dudu Selma Akyol, Saadet Güler Tezcan ve Turan Şevki Türk ve Veli Atilla Ciritoğlu'na toplam 6.449 Euro ödenmesine karar vermiştir.

AİHM, manevi tazminat konusunda, ihlal kararının yeterli adil tazmin oluşturduğuna kanaat getirmektedir.

AİHM, masraf ve harcamalar için, AİHS'nin 41. maddesi uyarınca, sadece gerçekten ve gerekli olduğu için yapılan ve makul oranda olan masrafların ödendiğini hatırlatmaktadır (Bkz. diğer birçok karar arasında, Nikolova-Bulgaristan, no: 31195/96, § 79, AİHM 1999-II).

Başvuranların, masraflara ilişkin herhangi bir rakam belirtmemiş olmalarına ve belge sunmamalarına rağmen, AİHM önünde temsil edilmeleri amacıyla birtakım masraf yapmalarıkabul edilebilir bir durumdur.

Dolayısıyla AİHM, İçtüzüğü'nün 60. maddesi hükümleri gereğince, yapılan masraflar için başvuranlara ortaklaşa toplam 1.000 Euro ödenmesinin uygun olacağına kanaat getirmektedir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE

1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna;

2. Ek 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3.İhlal kararının manevi tazminat için yeterli adil tazmin oluşturduğuna;

4. a) AİHS'nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden T.L.'ye çevrilmek üzere, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet'in;

i. maddi tazminat için;

-Hatice Acar'a 11.501 (on bir bin beş yüz bir) Euro
- Rasim Acar'a 3.462 (üç bin dört yüz altmış iki) Euro
- Mehmet Baki Ünal'a 6.755 (altı bin yedi yüz elli beş) Euro ve
- Hatice Yüksel Türk, Birsen Ciritoğlu (Sarıoğlu), Hanım Ciritoğlu, Dudu Selma Akyol, Saadet Güler Tezcan ve Turan Şevki Türk ve Veli Atilla Ciritoğlu'na toplam 6.449 (altı bin dört yüz kırk dokuz) Euro;

ii. masraf ve harcamalar için başvuranlara ortaklaşa toplam 1.000 (bin) Euro ödemesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Hükümet'in, Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizi uygulamasına;

5. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM İçtüzüğü'nün 77 §§ 2 ve 3 maddesi gereğince 10 Ocak 2006 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA