kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

 

 

 

 

DANIŞTAY Karar Yılı Karar No Esas Yılı Esas No Karar Tarihi
BEŞİNCİ DAİRE 1993 3439 1990 4029 29/09/1993
 
İLKOKUL ÖĞRETMENLERİ SAĞLIK VE SOSYAL YARDIM SANDIĞI (İLK-SAN) ANASTA-
TÜSÜNDE DEĞİŞİKLİK YAPMA YETKİSİNİN MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AİT OLDU-
ĞU VE ANASTATÜNÜN SANDIK ORGANLARI İLE BU ORGANLARIN KURULUŞ VE GÖREV-
RİNİ DÜZENLEYEN MADDELERİNDE HUKUKA AYKIRILIK BULUNMADIĞI HK.<
Davacı, 19.7.1985 günlü, 18816 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yü-
rürlüğe giren İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı
(İLK-SAN) Anastatüsünün 3,5,6/d,7,8,9,19,25 ve 29.maddeleri ile bu Ana
statü hükümleri uyarınca yapılmış olan 20.9.1990 günlü Genel Kurul se-
çimlerinin iptali istemiyle dava açmıştır.
Kısa adı İLK-SAN olan ilkokul öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım San
dığı 13.1.1943 günlü, 4357 sayılı Kanunun, 14.5.1958 günlü, 7117 sayı-
lı Kanunla değişik 11.maddesi ile kurulmuş ve sözkonusu maddede sandı-
ğın tüzelkişiliğe sahip bulunduğu ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı
olacağı belirtilmiştir. Kanunun 14.maddesi ile de sandığın idaresi iş-
leyiş tarzı ve esaslarının Ortaklar Genel Kurulunca hazırlanıp Milli
Eğitim Bakanlığınca tasdik edilecek bir Anastatü ile düzenleneceği hük
me bağlanmıştır.
Sandığın, Anastatünün hazırlanmasıyla ilgili 14.maddesi 9.4.1985 gün-
lü, 3179 sayılı Kanunun 1.maddesi ile değiştirilmiş ve bu değişiklikle
"Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığının tediyeleri Divanı Muhasebat vize-
sine tabi değildir. Sandığın İdaresi, işleyiş tarzı ve esasları Milli
Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanan bir "Anastatü" ile tes-
bit olunur" hükmü getirilmiştir.
Sandık Anastatüsünün hazırlanmasında Milli Eğitim Bakanlığını yetkili
kılan bu değişiklik hükmünün Anayasaya aykırılığı ileri sürülerek ip-
tal davası açılmış, Anayasa Mahkemesi 28.11.1985 günlü,1985/22 sayılı
kararıyla değişiklikte Anayasaya aykırı bir durum görmeyerek davayı
reddetmiştir.
Öte yandan Milli Eğitim Bakanlığı, 4357 sayılı Kanunun değişik 14.mad-
desine dayanarak Sandık Anastatüsünü hazırlamış ve bu Anastatü
19.7.1985 günlü, 18816 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir.
Yeni hazırlanan Anastatünün 3.maddesinde, Anastatünün 4357 sayılı Kanu
nunun 3179 sayılı Kanunla değişik 14.maddesine dayanılarak Milli Eği-
tim Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlandığı, 19.maddesinde de, bu
Anastatüde de değişiklik yapma yetkisinin Bakanlığa ait bulunduğu be-
lirtilmiştir.
Bu durumda Anastatünün hazırlanmasıyla ilgili hukuki dayanağı (4357 sa
yılı Kanunun değişik 14.maddesini) gösteren Anastatünün 3.maddesi ile
bu hükme paralel olarak Anastatüyü değiştirme yetkisinide Bakanlığa ve
ren 19.maddelerde Kanuna aykırılık bulunmadığından davacının bu madde-
lere yönelik aksi yöndeki iddiaları yerinde görülmemiştir.
Anastatünün, Sandık Organları ile bu organların kuruluş ve görevlerini
düzenleyen diğer bazı maddelerine yönelik hukuka aykırılık iddialarına
gelince;
Yeni Anastatünün 5.maddesi ile eski Anastatüde 6 olan organ sayısı 5'e
indirilmiş, bazı organlar ortadan kaldırılırken Temsilciler Kurulu
adında ve birinci sırada yeni bir organ ihdas edilmiştir. Eski Anasta-
tüde birinci sırada olan Genel Kurul yeni Anastatü ile de korunmuş ve
ikinci sırada düzenlemiş bulunmaktadır. Yeni Anastatü ile Temsilciler
Kurulunun, sandık üyelerinin kendi aralarından seçecekleri temsilciler
den, Genel Kurulunda, Temsilciler Kurulunun kendi üyeleri arasından
gizli oyla seçeceği 40 asil üye ile tabii üyelerden oluşacağı hükme
bağlanmıştır. Anastatünün Temsilciler Kurulunun görevlerini belirleyen
7.maddesinde bu kurul daha çok bir danışma ve görüş bildirme organı
olarak düzenlenmiş, Genel Kurul ise asıl yetkili organ konumunda yer
almıştır.
Davacı dava dilekçesinde, önceki Anastatüde şimdiki Temsilciler Kurulu
Konumunda olan bir Genel Kurulun mevcut bulunduğunu ve bu Genel Kuru-
lun en yetkili organ olduğunu, yeni Anastatüde ise yapay ve yetkisiz
bir şekilde Temsilciler Kurulu adında bir organ oluşturularak sandık
üyelerinin söz hakkının elinden alındığını, bununsa demokratik ilkele-
re aykırı olduğunu ileri sürmektedir.
Anayasa Mahkemesinin 28.11.1985 günlü, K:1985/22 sayılı kararında da
belirtildiği üzere, Yasama Organı Anayasaya uygun olmak koşulu ile ka-
musal ihtiyaçların gerekli kıldığı hallerde herhangi bir alanı yasal
statü içine alarak bir kamu hizmeti tesis edebilir. İLK-SAN'da bu şe-
kilde oluşturulmuş bir kamu kurumudur. Üyelerinin serbest irade ve in-
siyatiflerinin eseri değildir. Fonksiyonları bakımından kamu gücüne da
yanan bir statüye sahiptir ve işlemlerinin kapsam ve sınırı kanunla ta
yin edilmiştir. Bu özellikleri nedeniyle sandığın tüzelkişiliğe sahip
bir kamu kurumu olduğu açıktır. Kamu tüzelkişilerinin kurulması organ-
ları, görev ve yetkileri, işleyiş ve çalışma usulleri yasal ve idari
işlemlerle her zaman yeniden düzenlenebilir. Anayasanın 123.maddesinde
kamu tüzelkişiliğinin ancak Kanunla veya kanunun açıkca verdiği yetki-
ye dayanılarak kurulacağı belirtildiğinden, kanunkoyucunun kamu tüzel-
kişiliğini genel yararın belirlediği ihtiyaca göre kurması ve onu kimi
yetkilerle donatması asıldır. Anayasa'da bir kamu tüzelkişiliğinin ku-
rulması halinde ona varlık verecek olan kanunda ne gibi kurallara ve
ilkelere uyulacağı öngörülmemiş ise, bu husus tamamen kanun koyucunun
takdirine bırakılmış demektir.
Yukarıda da değinildiği gibi, herne kadar 4357 sayılı Kanunun değişik
11.maddesinde sandığın gelirleriyle ilgili olarak üyelerden heray kesi
lecek aidatın umumi heyet'çe tesbit edileceği ifade edilmişse de, söz-
konusu Kanunda İLK-SAN'ın organlarına veya bunların oluşumve görevleri
ne ilişkin bir düzenleme yer almamış, Kanunun değişik 14.maddesi ile
sandığın idaresi, işleyiş tarzı ve esaslarının Milli Eğitim Gençlik ve
Spor Bakanlığınca hazırlanacak bir "Anastatü" ile tesbit edilmesi öngö
rülmüştür. Bu durumda adı geçen Bakanlıkça Kanunun tanıdığı yetkiye da
yanılarak ve özkonusu kuruluşun özellikleri de dikkate alınarak hazır-
lanan Anastatü hükümleri ile Sandık organlarına ilişkin düzenlemelerde
ve bu düzenlemelere uygun olarak yapılan Genel Kurul seçilerinde huku-
ka aykırı bir durum görülmemiştir.
Diğer taraftan Anastatü ile en yetkili organ olarak düzenlenen Sandık
Genel Kurulunun Temsilciler Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oy
la seçtiği 40 asil üye ile Anastatüde belirtilen tabii üyelerden oluş-
ması karşısında davacının yeni düzenleme ile sandığın demokratik nite-
liğini kaybettiği yolundaki iddiası yerinde görülmediği gibi, yukarıda
da belirtildiği üzere sandığın tüzelkişiliğine sahip bir kamu kurumu
niteliğinde olması nedeniyle yapılan düzenlemenin özel hukuk tüzel ki-
şilerine ilişkin düzenlemeler içeren Medeni Kanun ve Dernekler Kanunu-
na aykırı olduğu yolundaki iddiası da hukuki dayanaktan yoksun görül-
müştür.
Açıklanan nedenlerle yasal dayanaktan yoksun olan davanın reddine, ka-
rar verildi.
AZLIK OYU :
Dava İlksan Ana Statüsünün bir kısım maddelerinin iptali isteğiyle
açılmıştır.
4357 sayılı Kanun Milli Eğitim Bakanlığına Ana Statüyü hazırlama yetki
sini verdiğinden davacının bu yetkiye ilişkin İddiaları yerinde görül-
memişse de 5.maddesinde İl temsilcilerinden oluşan kurula temsilciler
kurulu adı verilerek genel kurulu bu kurulun seçmesi öngörülmüş ve
önemli karar yetkileri yeni oluşturulan Genel kurula verilmiştir.
Hukuk sistemimizdeki teamüle göre genel kurul, üyelerin katılımının en
çok sağlandığı kurul olup önemli kararlar bu kurul tarafından verilir.
4357 sayılı Kanunda da aidatların umumi heyet tarafından saptanacağı
hükme bağlanmıştır. Umumi heyetse tüm üyelerin veya temsilcilerin katı
lımıyla oluşan genel kuruldur.
Ana Statü ile getirilen hükümde, temsilcilerin katıldığı kurul temsil-
ciler kurulu olarak adlandırılmak suretiyle bu kurula dar bir kadrodan
oluşan ve adına genel kurul denen bir kurulu seçme yetkisini vermiş-
tir.
Bu oluşum genel kurul'u isim olarak korumuşsada asıl genel kurul'un ad
ve fonksiyonu değiştirilmek suretiyle yönetim kurulu niteliğinde bir
ana kurul (genel kurul) oluşturulmasında yasanın amacına ve geleneksel
hukuk kurallarına uyarlık yoktur.
Bu nedenle Ana Statünün 5.maddesi başta olmak üzere genel kurul ve tem
silciler kuruluna ilişkin düzenlemelere yer veren hükümlerin iptali ge
rekeceği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
(DAN-DER; SAYI:89) ŞT/NÇ
 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA