kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

 

 

 

 

DANIŞTAY Karar Yılı Karar No Esas Yılı Esas No Karar Tarihi
BİRİNCİ DAİRE 1986 380 1986 361 31/10/1986
 
GÖREVLERİYLE İLGİLİ BİR SUÇ NEDENİYLE HAKLARINDA SORUŞTURMA VEYA KOVUŞ
TURMA AÇILAN BELEDİYE BAŞKANLARINI GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMAYA İÇİŞLERİ
BAKANININ YETKİLİ OLDUĞU HK.(*)<
Belediye başkanlarının görevleri ile ilgili veya görev sırasında işle-
dikleri suçlar sebebiyle bunları görevden uzaklaştırmaya yetkili olan-
ların belirlenmesi hususundaki duraksamanın giderilmesi amacıyla isti-
şari düşünce istemine ilişkin İçişleri Bakanlığının yazısında aynen;
"Bilindiği üzere Anayasa'nın 127.maddesinin 4.fıkrası "Mahalli idare-
lerin seçilmiş organlarının, organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin
itirazların çözümü ve kaybetmeleri konusundaki denetim yargı yolu ile
olur. Ancak, görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruştur
ma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların
üyelerini, İçişleri Bakanı, geçici bir tedbir olarak, kesin hükme ka-
dar uzaklaştırabilir" hükmünün, yine Anayasa'nın 177.maddesinin d ben-
dinde belirtilen "Üçüncü Kısımdaki; Cumhurbaşkanı başlığı altındaki
görev ve yetkileri ile Devlet Denetleme Kurulu, Bakanlar Kurulu başlı-
ğı altındaki tüzükler, Milli Savunma, olağanüstü yönetim usulleri, ida
re başlığı altındaki mahalli idareler ile Atatürk Kültür, Dil ve Tarih
Yüksek Kurumu hariç diğer hükümler ve Devlet Güvenlik Mahkemeleri ha-
riç yargıya ilişkin bütün hükümler Anayasa'nın halkoylaması sonucunda
kabulünün Resmi Gazetede ilanı ile birlikte yürürlüğe girer. Cumhur-
başkanı ve Bakanlar Kuruluna ait yürürlüğe girmeyen hükümler Türkiye
Büyük Millet Meclisinin göreve başlaması ile mahalli idareler ile Dev-
let Güvenlik Mahkemelerine ilişkin hükümler ise ilgili kanunların ya-
yımlanması ile yürürlüğe girer." hükmüne göre halen yürürlükte olmadı-
ğı, ancak aynı maddenin e bendindeki "Anayasa'nın halkoylaması sonucu
kabulünün ilanıyla birlikte yürürlüğe girecek hükümleri ve mevcut ve
kurulacak kurum, kuruluş ve kurullar için yeniden kanun yapılması veya
mevcut kanunlarda değişiklik yapılması gerekiyorsa bunlara ilişkin iş-
lemler mevcut kanunların Anayasa'ya aykırı olmayan hükümleri veya doğ-
rudan Anayasa hükümleri, Anayasa'nın 11.maddesi gereğince uygulanır."
hükmünden de bu konuda Anayasa'nın Geçici 8.maddesinde tanınan süre i-
çinde yeni kanuni bir düzenlemenin yapılmaması sonucu Anayasa'nın 127.
maddesinin yürürlükte olabileceği düşünülmektedir.
Bu arada 1580 sayılı Kanunun 102.maddesi uyarınca Belediye Başkanları-
nın görevleri ile ilgili veya görev sırasında işledikleri suçlar nede-
niyle Memurin Muhakematı Hakkındaki Kanun hükümlerine tabi oldukları
ve dolayısiyle aynı Kanunun 12.maddesi uyarınca işten el çektirilebi-
lecekleri mümkündür.
Bu durumda yukarda anılan Anayasa ve Memurin Muhakematı Hakkındaki Ka-
nun hükmü karşısında mahalli idarelerin seçilmiş organ ve üyeleri hak-
kında görevden uzaklaştırmaya yetkili olanları belirlemek açısından
Anayasa veya Kanun hükümlerinden hangisinin geçerli olacağı konusunda
tereddüte düşülmüştür.."

Gereği görüşülüp düşünüldÜ:
Yukarıya aynen alınmış bulunan İçişleri Bakanlığı yazısında, mahalli
idarelerin seçilmiş organları ve bu organların üyelerine ilişkin görüş
isteminde bulunulması önerilmekte ise de, Danıştay Kanununa göre görüş
istemeye yetkili bulunan Başbakanlığın ve Kanunlar ve Kararlar Genel
Müdürlüğü yazısında soru, belediye başkanlarına hasredilmiş bulunduğun
dan konu bu bakımdan incelendi.
1580 sayılı Belediye Kanununun 102.maddesinde, belediye başkanlarının
memurluk görevlerinden doğan veya görevlerini yaptıkları sırada işle-
nen suçlardan dolayı Memurin Muhakematı Kanunundaki hükümlere bağlı
oldukları, Memurin Muhakematı Hakkında Kanunun 12.maddesinde ise, hak-
larında soruşturmaya başlanan memurların gerek görüldüğünde, görevleri
vekillikle yürütülmek üzere, işten el çektirileceği, yargılanmalarına
karar verilen memurların görevlerinde kalmalarında sakınca görülürse
işten el çektirilebilecekleri hükme bağlanmıştır.
Anayasanın 127.maddesinde de soruna ilişkin bir hükme yer verilmekte,
görevleri ile ilgili bir suç nedeni ile hakkında soruşturma veya kovuş
turma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyelerini İçiş
leri Bakanının, geçici bir önlem olarak kesin hükme kadar uzaklaştıra-
bileceği, Anayasanın, "Anayasanın yürürlüğe girmesi" başlıklı 117.mad-
desinin (d) bendinde ise mahalli idarelere ilişkin hükümlerin, ilgili
yasaların yayımlanmasıyla yürürlüğe gireceği hükmü yer almış bulunmak-
tadır.
Yukarıya aynen alınmış bulunan İçişleri Bakanlığı yazısının incelenme-
sinden, mahalli idarelerle ilgili yasaların yayımlanmamış olması kar-
sında, Anayasanın 127.maddesinde yer alan ve yukarda sözü edilen hük-
mün, 117.madde hükmü dolayısıyla yürürlükte olmadığı, ancak, Anayasa-
nın geçici 8.maddesinde tanınan süre içinde yeni yasal bir düzenleme-
nin yapılmamış olması karşısında, 177.maddenin (e) bendinin Anayasanın
halkoylaması sonucu kabulünün ilanıyla birlikte yürürlüğe girecek hü-
kümlerinin ve mevcut ve kurulacak kurum, kuruluş ve kurullar için ye-
niden yasa yapılması veya mevcut yasalarda değişiklik yapılması gere-
kiyorsa bunlara ilişkin işlemlerin mevcut yasaların Anayasaya aykırı
olmayan hükümleri veya doğrudan Anayasa hükümlerinin Anayasanın 11.mad
desi gereğince uygulanacağı yolundaki hükmü gereğince yürürlükte ola-
bileceğinin düşünüldüğü belirtilerek, bu noktada, "mahalli idarelerin
seçilmiş organ ve üyeleri hakkında görevden uzaklaştırmaya yetkili o-
lanları belirlemek açısından Anayasa veya yasa hükümlerinden hangisi-
nin geçerli olacağı konusunda tereddüde" düşüldüğü ifade edilmek sure-
tiyle de, Memurin Muhakematı Hakkında Kanunun hükümleri gereğince so-
ruşturma açmaya yetkili memurun Yasanın 12.maddesi gereğince görevden
uzaklaştırma yetkisine sahip olup olmadığı konusunda duraksamaya düşül
düğü anlaşılmaktadır.
Anayasanın yukarda sözü edilen 127.maddesine ilişkin M.G.K.Anayasa Ko-
misyonu gerekçesinde "bu organların üyelerinin idari makamlarca geçici
bir tedbir olarak görevden alıkonulmasına ilişkin esas ve usuller ka-
nunla düzenlenir" hükmü "bu organların üyelerini, İçişleri Bakanı ge-
çici bir tedbir olarak, kesin hükme kadar uzaklaştırabilir." şekline
dönüştürülmüş, böylece bu yetki ilgili idari makamların en üst kademe-
si olan İçişleri Bakanına tanınmıştır.) denilmektedir. Bu açıklama,
Danışma Meclisinde 177.maddeye, mahalli idarelerle ilgili hükümlerin
ilgili yasanın yayımlanmasıyla yürürlüğe gireceği yolunda bir hüküm
konulmasının nedenini ortaya koymaktadır. Gerçekten, esas ve usulleri-
nin bu arada kuşkusuz yetkili olanların yasayla belirlenmesinden sonra
uygulanabilecek olan bir hükmün yürürlüğe girmesinin ilgili yasanın
çıkmasına bağlanmasından daha doğal bir şey olamaz. Ancak, yetkili mer
ci, M.G.K.ca yapılan değişiklikle, Anayasa'da, İçişleri Bakanı olarak
belirlendikten sonra, hükmün uygulanmasının yasa çıkmasına bağlanmasın
da zorunluluk artık söz konusu olmamak gerekir. Esasen, konuyla ilgili
bir yasa hükmünde, Anayasada öngörülen ilkenin yinelenmesinden başka
bir şey yapılabileceği de düşünülemez.
Öte yandan, Anayasanın 177.maddesinin e bendinde "Anayasanın halkoyla-
ması sonucu kabulünün ilanıyla birlikte yürürlüğe girecek hükümleri ve
mevcut ve kurulacak kurum, kuruluş ve kurallar için yeniden kanun ya-
pılması veya mevcut kanunlarda değişiklik yapılması gerekiyorsa bunla-
ra ilişkin işlemler mevcut kanunların Anayasaya aykırı olmayan hüküm-
leri veya doğrudan Anayasa hükümleri, Anayasanın 11.maddesi gereğince
uygulanır." denilmek suretiyle Anayasa hükümlerinin uygulanması zorun-
luluğu bir anayasal esas olarak öngörülmüştür.
Bu itibarla, Anayasanın 127.maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan
hüküm gereğince, görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında so-
ruşturma veya kovuşturma açılan belediye başkanlarını görevden uzaklaş
tırmaya İçişleri Bakanının yetkili bulunduğu, hükmün açıklığı karşısın
da, başka bir idari merciin bu konuda yetkili olamayacağı mütalaa kı-
lındı. (İİK'dan geçmemiştir.) (MS/YÖ)
 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA