kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

 

 

 

 

DANIŞTAY Karar Yılı Karar No Esas Yılı Esas No Karar Tarihi
ÜÇÜNCÜ DAİRE 1953 7 1953 2 22/01/1953
 
MEVZUATIMIZIN, GENEL OLARAK HUKUKİ SONUÇLARINI TAMAMEN DOĞURMUŞ BULU-
NAN EMEKLİLİK İŞLEMİNİN GERİ ALINMASINA UYGUN OLMADIĞI VE BU YOLDA
ALINAN İDARİ KARARLARIN EMEKLİ SANDIĞINCA İŞLEME TABİ TUTULMASINDA YA-
SAYA AYKIRILIK BULUNMADIĞI HK.(*)<
Devlet Şuramızın 47/32 sayılı içtihadı birleştirme kararında da ifade-
sini bulmuş olduğu üzere, filhakika Kanuna aykırı bulunan tasarrufla-
rın bu kararı ittihaz eden makamlarca geri alınması, idare hukuku
prensiplerinden olmakla beraber bu kaidenin bila istisna her türlü hu-
kuki tasarruflar için mutlak olarak cereyan etmeyeceği doktrinde oldu-
ğu kadar kazai içtihatlarla da kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim Şuramızın 52/244 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında, kanuna
aykırı bir surette cereyan eden bir terfi işleminden sonra memur hak-
kında kanuna uygun müteaddit terfiler yapıldığı takdirde idare tara-
fından kanunsuz terfiin geriye alınmasının tecviz edilemiyeceği kabul
edilmiş ve Fransız Devlet Şurası'nca da bir tasarruf, idari kazaca ip-
talini mucib olacak mahiyette bir kanunsuzlukla malul olmadıkça bunun
geri alınmasının mümkün bulunamıyacağı ve tasarrufun sadece hatalı ve-
ya icapsız olması halinin bu tasarrufu geri almak için kafi gelemiye-
ceği içtihad olunmuştur.
Bundan başka idare hukuku prensiplerine nazaran her hangi bir tasar-
ruftan rücu için kanuni bir mani'in de bulunmaması icap edeceği gibi
takdir hakkının kullanılması suretiyle ittihaz edilen idari kararların
mutlak surette geri alınabileceğine dair bir hukuk kaidesi de mevcut
değildir. Bununla beraber henüz tekemmül etmemiş veya müessir olmamış
tasarruflardan bila istisna rücu edilebileceği Garp müellefatında ka-
bul edilmiş olduğu gibi Devlet Şuramızın da bu görüşü teyid eden kazai
mukarreratı vardır.
Milli Savunma Vekaletince 5434 sayılı Kanunun 39.maddesinin (B) bendi-
ne göre emekliye sevk edilerek ikramiyelerini ve emeklilik maaşlarını
da alan bazı subay ve As.Memurların 12/9/1952 gün ve 25456 sayılı ka-
rarname ile emeklilik işlemleri iptal edilmiş ve bu suretle emekliye
ayrıldıkları tarihten müteberen eski hallerinin iadesine ve tekrar
muvazzaf sınıfa iadelerine karar verilmiştir.
Bir kimsenin memur statüsünden çıkarılıp emeklilik statüsüne ithali
hakkında karar alındıktan, maaş ve ikramiyesi ödenmek suretiyle hukuki
neticelerini de hasıl eyledikten sonra idarenin bu tasarrufunu geri
alması tecviz edilirse böyle bir selahiyetin hudutsuz bir müddet zar-
fında da kullanılmasını tasvib eylemek gerekir. Bu itibarla böyle bir
imkanın nerede başlayıp ne zamana kadar cereyan edebileceği bilhakkın
üzerinde durulacak bir mevzu olmakla beraber mer'i mevzuatımızın buna
ne dereceye kadar imkan vermekte bulunduğu da ayrıca tetkike muhtaç
görülmektedir.
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda, kendisine
emekli maaşı tahsis edilen bir memurun, emeklilik işlemlerinin iptali
mümkün bulunduğu hakkında bir hüküm yer almış olmayıp bilakis emekli-
lik statüsüne geçen bir memurun emeklilik hakkı tanınan vazifelere ne
suret ve şartlarla tayin edilebileceği ve bu takdirde emekli maaşı
noktasından haklarında ne gibi bir işlem uygulanacağı ve son hizmeti
dolayısiyle mevcut emekli maaşlarının ne miktar zamma tabi tutulacağı
sözü geçen Kanunun 98.maddesinden itibaren yer almış bulunan 28.kıs-
mında gösterilmiş bulunmaktadır.
Binaenaleyh her şeyden evvel mevcut mevzuatımız, umumi olarak, hukuki
neticelerini tamamen meydana getirmiş bulunan emeklilik tasarrufları-
nın geri alınmasına müsait değildir.
Esasen Şuramızın bu konu etrafındaki muhtelif kazai kararları, Fransız
Devlet Şurası'nın da içtihadı veçhile, maaş tahsisi suretiyle tekemmül
etmiş bulunan emekliye sevk hakkındaki tasarrufların geri alınmasının
kanunen mümkün olamıyacağı merkezindedir.
Kaldı ki 5434 sayılı Kanunun 39.maddesinin (B) bendine göre emekliye
sevk hadiselerinin ayrı bir hususiyeti de mevcuttur.
Zikri geçen bende göre emekliye sevk muamelesi, Büyük Millet Meclisi-
nin 1728 sayılı kararına nazaran mutlak takdir selahiyetinin istimali-
ne müteallik tasarruflardan olup bu muameleler idari kazanın da mura-
kabesi haricinde bırakılmış ve bu suretle takdir hakkının yerinde kul-
lanılmış olup olmadığının kaza merci'ince tetkikine mesağ verilmemiş-
tir.
İmdi, idare hukuku esaslarına göre idari bir karardan rücu, iptalin
yerini tutan bir tasarruf olup iptali kabil olmayan tasarrufların geri
alınmasına hukuken ceza bulunmamasına ve Büyük Millet Meclisinin yuka-
rıda beyan olunan kararıyla mutlak takdir selahiyetinin ve Büyük Mil-
let Meclisinin yukarıda beyan olunan kararıyla mutlak takdir selahiye-
tinin yerinde kullanılıp kullanılmadığı hususu kazai murakabe sahası-
nın dışında bırakıldığına binaen (B) bendine göre tatbik edilen ve hu-
kuki neticelerini de husule getirmiş bulunan tekaüde sevk muamelele-
rinden idarenin rücu eylemesine de evleviyetle imkan olmaması icab
eder.
Bu mevzuada kanun vazıımız takdir hakkının her ne suretle olursa olsun
kullanılmasına bir kanunsuzluk izafe etmemiş ve kanuna aykırılık arz-
etmeyen kararların geriye alınmasının mümkün olamıyacağı da şüphesiz
bulunmuştur.
Bunlardan başka kazai murakabeye tabi olmayan bu tasarrufların idari
makamların zamanla değişebilecek olan görüş ve mülahazalarına tebaen
ortadan kaldırılması ve bilahare tekrar tesisi ayrı bir istikrarsızlı-
ğın hülusuna amil olacak sebeplerden bulunması itibariyle de tecviz
edilmemesi lazım gelir.
Bu sebeplere binaen emekliliğe sevk hakkındaki tasarrufun iptali sure-
tinde cereyan eden bir muamelenin Emekli Sandığınca talep dairesinde
muameleye tabi tutulmasında kanuna ve idare hukuku esaslarına aykırı
bir cihet bulunmadığına karar verildi.
Genel Kurul:9.2.1953, E:1953/31,K:1953/32 ONAMA BŞ/SE
 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA