kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

 

 

 

DANIŞTAY
İdari Dava D. Kur. 2004/2299 E.N , 2007/850 K.N.


Özet
TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ UNSURLARININ SÜREKLİ ÖZGÜRLÜK HAREKATINA KATKI VE DESTEK AMACIYLA GÖREVLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN ESASLARIN YÜRÜRLÜĞE KONULMASIYLA İLGİLİ 29.11.2001 TARİH VE 2001/3331 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARININ İPTALİ İSTEMİYLE AÇILAN DAVADA; ANILAN BAKANLAR KURULU KARARININ, 10.10.2001 TARİHLİ VE 722 SAYILI TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KARARINA DAYANMAKTA OLUP; ONUN UYGULANMASI NİTELİĞİNDE OLMASI, TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ'NİN BU KONUDAKİ KARARLARININ, ANAYASA MAHKEMESİ'NİN YARGISAL DENETİMİNE TABİ BULUNMAMASI VE DOLAYISIYLA, TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ'NİN 722 SAYILI KARARININ YETKİ DEVRİ NİTELİĞİ TAŞIYIP TAŞIMADIĞININ, İDARİ YARGI MERCİLERİNCE DENETLENEMEMESİ KARŞISINDA; DAVANIN REDDİ YOLUNDA VERİLEN DAİRE KARARINDA HUKUKA AYKIRILIK BULUNMADIĞI HAKKINDA.


İçtihat Metni

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacılar) : 1-İzmir Barosu Başkanlığı

2-...

Diğer Davacılar: 1-Ankara Barosu Başkanlığı

2-...

3-İstanbul Barosu Başkanlığı

4-...

5-...

6-Antalya Barosu Başkanlığı

Karşı Taraf (Davalı) : Başbakanlık

İstemin Özeti : Danıştay Onuncu Dairesinin 31.12.2003 günlü, E:2001/5160, K.-2003/5453 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması davacılardan, İzmir Barosu Başkanlığı ve Gürkut Acar tarafından istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi Pınar Kara'nın Düşüncesi: Dava, Türk Silahlı Kuvvetleri Unsurlarının Sürekli Özgürlük Harekatına Katkı ve Destek Amacıyla Görevlendirilmesine İlişkin Esasların Yürürlüğe Konulmasına İlişkin 29.11.2001 günlü, 2001/333-1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin; Anayasanın 92. ve 117. Maddeleri Uyarınca Hükümete İzin Verilmesine Dair 722 sayılı kararı ile; Anayasanın 92. ve 117. maddeleri uyarınca, gereği, kapsamı, sınırı, zamanı ve süresi Hükümetçe belirlenmek üzere, terörizme karşı başlatılan sürekli özgürlük harekatı ve devamının icrası kapsamında Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesi, yabancı silahlı kuvvetler unsurlarının Türkiye'de bulunması ve Hükümetçe verilecek iznin ve belirlenecek esaslar çerçevesinde bu kuvvetlerin kullanılması için Hükümete iznin verilmesi kararlaştırılmıştır.

Anılan Meclis kararında da olduğu üzere; amaç ve kapsam belirlemeden ve herhangi bir süreyle sınırlamadan, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkeye gönderilmesine ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulundurulmasına karar verilmesi işinin ve bu konudaki değerlendirmenin hükümete bırakılması, Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olan "izin verme yetkisi"nin hükümete devredilmesi anlamına gelir ki, Anayasanın 92. maddesiyle Türkiye Büyük Millet Meclisine verilen bu münhasır yetkinin yürütmeye devrinin de meclis kararı ile yapılamayacağı açıktır,

24.9.1990 günlü, E: 1990/31, K: 1990/24 sayılı Anayasa Mahkemesi kararındaki karşı oyda da belirtildiği üzere; Meclisin izin verme kararı, tamamlayıcı ve bireysel işlem olmaktan çok, ileriye dönük ve kural koyucu özellikte ise; silahlı göndermenin kapsam, lüzum ve zamanını değerlendirmeyi bir süre sınırı da getirmeden yürütmeye bırakıyorsa, yetki devri niteliğine dönüşür.

Yukarıda yer verilen Türkiye Büyük Millet Meclisinin 722 sayılı kararına göre; yabancı ülkelere asker gönderilmesi ya da yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulundurulup bulundurulmaması, tamamen Hükümet'in takdirine ve değerlendirmesine bırakılmıştır. yetkinin kullanılması bir süreyle sınırlı değildir. Hükümet, uygun gördüğü kapsamda ve j zamanda, ilgili ülkeye Türk Silahlı Kuvvetleri'nin gönderilmesine ya da yabancı silahlı i kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına "izin" verebilecektir. Böylece Anayasanın 92. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi kendisine ait olan Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabana ülkelere gönderilmesinin ya da yabancı silahlı kuvvetlerinin Türkiye'de bulunmasının gerekip gerekmeyeceğini değerlendirme ve izin verme yetkisini bu kararla, bir süre sınırı da getirmeden Hükümete devretmiştir.

Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesi söz konusu olduğunda, bu ' ülke veya ülkelerin hangileri olduğu, gönderilecek kuvvetin niteliği ve ne kadar süre için gönderildiğinin; yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verilmesi durumunda da bu kuvvetin niteliği, hangi ülke veya ülkelerden ne kadar süre için gelineceğinin Türkiye Büyük Millet Meclisi kararında belirtilmesi ve kararın bu verilere dayandırılması zorunludur.

Öte yandan; Anayasa'nın 92. maddesinin 2. fıkrası Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir saldırıya uğraması ve bu sebeple silahlı kuvvet kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması halinde Cumhurbaşkanın silahlı kuvvet kullanılmasına karar verebileceğini hüküm altına almıştır. Bu kararla Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa'nın "Meclis tatilde veya ara vermede iken", ivedi ve kaçınılmaz durumlar için Cumhurbaşkanına verdiği yetkiyi bu koşulların hiçbiri yokken Hükümete (Bakanlar Kuruluna) vermektedir.

Tüm bu açıklamalar dikkate alındığında; 29.11.2001 günlü, 2001/3331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının dayanağı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 722 sayılı kararı Anayasa'ya aykırı olduğu, bu durumda Anayasaya aykırı bulunan Meclis kararı dayanak alınarak çıkarılan dava konusu Bakanlar Kurulu Kararının iptalinin gerektiği görüşüyle, davacıların temyiz istemlerinin kabulü ile, Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Danıştay Savcısı Emin Celalettin Özkan'ın Düşüncesi -.Danıştay dava dairelerince verilen kararların temyizen incelenerek bozulabilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen nedenlerin bulunması gerekmektedir.

Temyiz dilekçelerinde öne sürülen hususlar, söz konusu maddede yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, istemlerinin reddi ile temyiz edilen Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca gereği görüşüldü:

Dava; Türk Silahlı Kuvvetleri Unsurlarının Sürekli Özgürlük Harekatına Katkı ve Destek Amacıyla Görevlendirilmesine İlişkin Esasların Yürürlüğe konulmasıyla ilgili 29.11.2001 tarih ve 2001/3331 sayılı Bakanlar Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Danıştay Onuncu Dairesinin 31.12.2003 günlü, E:2001/5160, K:2003/5453 sayılı karan ile; 10.10.2001 tarihli ve 722 sayılı Karar No.lu TBMM kararı ile Amerika Birleşik Devletlerine 11 Eylül tarihinde yönelen terörist saldırı üzerine Amerika Birleşik Devletlerinin terörizme karşı başlattığı "Sürekli Özgürlük Harekatına katkıda bulunmak amacıyla, Anayasanın 92. ve 117.maddeleri uyarınca gereği, kapsamı, sınırı, zamanı ve süresi Hükümetçe belirlenmek üzere, terörizme karşı başlatılan sürekli özgürlük harekatı ve devamının icrası kapsamında Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesi yabancı silahlı kuvvetler unsurlarının, Türkiye'de bulunması ve Hükümetçe verilecek izin ve belirlenecek esaslar çerçevesinde bu kuvvetlerin kullanılması için Hükümete izin verildiği, davanın açıldığı tarih itibariyle Türk Silahlı Kuvvetlerinin Unsurlarının Sürekli Özgürlük Harekatına Katkı ve Destek Amacıyla Görevlendirilmesine ilişkin olarak 29.11.2001 tarih ve 2001/3331 sayılı Bakanlar Kurulu kararının alındığı ve görevlendirme esaslarının bu kararın ekinde belirlendiği, sözkonusu Bakanlar Kurulu Kararı ile eki Esasların incelenmesinden, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyince alınan kararlar ve NATO Anlaşmasının 5. maddesine işlerlik kazandırılmasına yönelik iradeye uygun olarak" Sürekli Özgürlük Harekatı"na katkı ve destek sağlamak maksadı ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabana ülkelere gönderilmesi, yabana silahlı kuvvetler unsurlarının Türkiye'de bulunması olanağının sağlandığı, harekatın hedef ve amacı doğrultusunda görev icra edileceği ve görevlendirilen personele ilişkin olarak görev, konu, kontrol ilişkisi gibi konular ile yapılacak ödeme esaslarının belirlendiği, dava konusu Bakanlar Kurulu Kararının, TBMM'nin anılan kararına aykırı bir yönünün de bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacılar; Türkiye Büyük Millet Meclisince, kapsamı, sınırı ve süresi Bakanlar Kurulu tarafından belirlenmek üzere alınan yetkinin "izin" olmaktan çıkıp, bir tür yetki devrine dönüştüğünü, bu durumun Anayasanın 6 ve 7. maddelerine aykırı olduğunu, ayrıca, ABD'nin, Afganistan'a askeri saldırısında, ABD'ye ortak olmanın kamu yararına ve Türkiye'nin ulusal çıkarlarına aykırı olduğunu, bu hususun kararda hiç tartışılmadığını belirterek, kararı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedirler.

Dava konusu Bakanlar Kurulu Kararı, 10.10.2001 tarihli 722 sayılı TBMM kararına dayanmakta olup, onun uygulanması niteliğindedir. TBMM'nin bu konudaki kararları ise, Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi bulunmamaktadır. (Anayasa Mahkemesi'nin 24.9.1990 günlü, E: 1990/31, K: 1990/24 sayılı kararı) Dolayısıyla, TBMM'nin 722 sayılı kararının yetki devri niteliği taşıyıp taşımadığının idari yargı mercilerince denetlenemeyeceği tartışmasızdır. Öte yandan, davacıların; "ABD'ye ortak olmanın, kamu yararına ve Türkiye'nin ulusal çıkarlarına aykırı olduğu" yolundaki iddiası da idari işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin kapsamı dışında bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle; Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşılmış olup, davacılardan, İzmir Barosu Başkanlığı ve Gürkut Acar'ın temyiz isteminin reddine, Danıştay Onuncu Dairesinin 31.12.2003 günlü, E.-2001/5160, K:2003/5453 sayılı kararının ONANMASINA, 3.5.2007 günü oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY Dava konusu edilen 29.11.2001 günlü, 2001/3331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının dayanağı 10.10.2001 günlü, 722 sayılı TBMM kararı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesi ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına karar verme konusunda Anayasa'nın 92. maddesi 1. fıkrasının TBMM'ne verdiği yetkiyi hükümete devretmektedir. Karar içeriğine göre, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesine ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasının kapsamı, sınırı, zamanı ve süresi Hükümetçe takdir ve tayin olunacaktır. Böylece ortada somut bir olay bulunmaksızın meclise ait bir yetki çok uzun ve belirsiz bir süre için Hükümete verilmektedir. 722 no'lu kararın bu biçimi ile, meclis tatilde veya ara vermede olmadığı durumlarda da Hükümet bu yetkiyi doğrudan doğruya kullanabilecektir. Oysa 92. maddenin 2. fıkrası silahlı kuvvet kullanılmasına TBMM dışında kimin, hangi koşullarda karar verebileceğini saptamıştır. 2. fıkrada öngörülen durum ve koşulların dışında kararın TBMM tarafından verilmesi gerekir. Silahlı kuvvet kullanılmasının sınırlarını Hükümete bırakan bir meclis işleminin Anayasa'nın 92. maddesinin öngördüğü nitelikte bir karar olarak anlamak olanaksızdır. Çünkü Türk Silahlı Kuvvetleri ülke dışına gönderilecekse, hangi ülkeye ne miktarda ve ne kadar bir süre için gönderileceği ya da yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına gerek görülüyorsa hangi ülkeden ne kadar kuvvetin, ne kadar bir süre için geleceğini TBMM'nin bilmesi ve kararını bu somut verilere göre vermesi gerekir. Kararda ülke dışına silahlı kuvvet gönderme veya ülkeye yabancı silahlı kuvvet kabulü de nitelik veya miktar yönünden bir sınırlandırma ; yapılmamıştır. Karardaki bu sınırsızlık onun 92. maddeye uygun bir karar olmaktan çıkarıp ; Anayasa'nın yalnızca TBMM'ne tanıdığı bir yetkinin Bakanlar Kurulu'na devrine olanak veren I bir yasa olarak kabulünü zorunlu kılmaktadır.

Hal böyle iken, dava konusu Bakanlar Kurulu Kararının dayanağı, 722 sayılı Meclis : kararının Anayasaya uygun olduğundan sözedilemeyeceğinden, 29.11.2001 günlü, i 2001/3331 sayılı Bakanlar Kurulu kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Belirtilen nedenlerle; davacıların temyiz isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 31.12.2003 günlü, E:2001/5160, K:2003/5453 sayılı kararının bozulması oyuyla karara katılmıyorum.

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA