Forum ana sayfa EMSAL KARAR TALEP FORUMLARI Ceza Hukuku ELÇİLİK VEYA KONSOLOSLUK BİNASI, TEMSİL ETTİĞİ ÜLKENİN TOPRAĞINA DAHİL DEĞİLDİR

ELÇİLİK VEYA KONSOLOSLUK BİNASI, TEMSİL ETTİĞİ ÜLKENİN TOPRAĞINA DAHİL DEĞİLDİR

Suç ve Cezalar, Suç Türleri, Ceza Hesaplama, Hapis, Adli Para Cezası, Adli Kontrol, Ön Ödeme, Uzlaşma, Tutuklama, Arama, Elkoyma, İletişimin Tespiti, Ceza Yargılama Usulü, Tekerrür, İçtima, İştirak...

teoman Kullanıcı avatarı
Global Moderatör

Mesajlar: 19428


Elçilik veya Konsolosluk Binası, Temsil Ettiği Ülkenin Toprağına Dahil Değildir
Prof. Dr. Ersan ŞEN


Bir ülkede bulunan ve yabancı bir ülkeyi temsil eden büyükelçilik veya konsolosluk binasının; temsil ettiği ülkenin toprak parçasına dahil olduğu sıklıkla söylenir. Basında ve halk arasında düzenli olarak yapılan bu hata, genelde diplomatların kendileri tarafından da deyim yerindeyse hoşa gitmekte ve korunmaktadır.

Peki, bu yanılgının kaynağı nedir? 17. ve 18. yüzyılda Hollandalı iki uluslararası hukuk teorisyeni[1], “diplomatik bir ajanın ayaklarının altında, her zaman temsil ettiği ülkenin toprağından bir parça bulunması gerektiğini” ileri sürmüş, sonrasında bu fikir, günümüzde farklı bir statüye tabi olan konsolosluk ve elçilik binalarına atfedilmiştir. Ancak; konsolosluk binalarının ve elçiliklerin temsil ettikleri ülkenin toprak parçasına dahil oldukları fikri, yasal bir kurgudan ibarettir.

Dokunulmazlık ve ülke dışılık[2] iki farklı kavram olup, birbirleriyle karıştırılmamalıdır. Yabancı bir ülkede görev nedeniyle bulunan diplomasi memurlarının; bulundukları ülkenin kanun ve mahkemelerine tabi bulunmamaları, bu nedenle de bazı dokunulmazlık ve muafiyetlerden yararlanmaları, Devletler Hukukunda yüzyıllardan bu tarafa geçerli örf ve adet kuralları gereğidir[3].

Konsolosluklar ve elçilikler; birbirinden farklı yetki ve görevlerle donatılmış olup, farklı kurallara tabidirler.

Konsolosluklar; bulundukları ülkede, temsil ettikleri vatandaşların iş ve işlemlerini yapmakla görevli, yine temsil ettiği ülkenin ticari amaçlarını koruyan resmi dairelerdir. Konsolosluklar, 24 Nisan 1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesine tabidir.

1963 tarihli Viyana Sözleşmesinin “konsolosluk binalarının dokunulmazlığı” başlıklı 31. maddesi gereğince; yangın veya girilmesini zorunlu kılacak bir felaket olmadığı sürece, konsolosluk binalarının dokunulmazlıkları vardır. Yangın, deprem veya sel gibi bir afet olmadığı sürece, konsolosluk binasının bulunduğu ülkenin Devlet makamları konsolosluk binalarının konsolosluk işleri için kullanılan kısmına girmeleri başkonsolos, konsolos, muavin konsolos veya konsolosluk ajanının iznine tabidir. Bu izin, konsolosluk şefinin tayin ettiği kimse veya temsil edilen Devletin diplomatik temsilcilik şefi tarafından da verilebilir.

Dokunulmazlık; binanın sadece konsolosluk işleri için kullanılan kısmı için geçerli olup, park veya bahçe gibi alanları kapsamamaktadır.

Sözleşmenin 41. maddesi gereğince; konsolosluk memurlarının tutuklanmaları veya gözaltına alınmaları, sadece ağır bir suç (ağır cezalık işlerde) halinde, yetkili adli makamın kararı ile mümkündür. Ağır suç hali saklı kalmak şartıyla; kesinleşmiş bir adli yargı kararı olmadığı sürece, konsolosluk memurları hapsedilemez ve kişisel hürriyetleri kısıtlamaya tabi tutulamaz.

Büyükelçilikler ise; diğer ülkelerin başkentinde yalnızca bir tane bulunan, temsil ettiği ülkenin en yetkili diplomatik kurumudur.

Büyükelçilikler ve elçilik binaları, 18 Nisan 1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi’ne tabidir.

Büyükelçiliklerin misyon binaları; misyon şefinin ikametgahı dahil olmak üzere ve mülkiyete bakılmaksızın, misyonun maksatları için kullanılan binalar veya bina bölmeleri ile bunlarla irtibatlı arazidir[4].

Büyükelçilik binasının, büyükelçilik misyonlarının yerine getirildiği binaların ve misyon şefinin ikamet ettiği binanın dokunulmazlığı mutlaktır. Kabul eden Devlet olarak nitelendirilen elçiliğin bulunduğu ülkenin Devlet yetkilileri; misyon şefinin rızası olmadıkça, bu binalara giremezler. Kabul eden Devletin adli kolluğunun binaya girmesi, arama yapması, misyon şefinin rızasına tabidir. Misyon şefinin açık izni olmadığı sürece, elçilik binasına girilmesi mümkün değildir[5]. Rızanın yazılı veya sözlü olması önem arz etmemekle beraber, iznin yazılı olarak alınması uygulamada kolaylık sağlayacaktır.

Misyon binaları ile içindeki eşyalar ve diğer mallar ve misyonun nakil vasıtaları da arama, el koyma, haciz veya icradan muaftırlar[6].

Büyükelçinin şahsi dokunulmazlığı vardır. Büyükelçi hiçbir şekilde tutuklanamaz veya gözaltına alınamaz[7]. Büyükelçinin özel konutu da, misyon binaları gibi aynı dokunulmazlık ve korumadan yararlanmaktadır[8].

Diplomatik ajan, kabul eden Devletin cezai yargısına tabi değildir. Konsolosluk memurlarının ağır suç halinde bu dokunulmazlık statüleri kalkarken, büyükelçinin dokunulmazlığı mutlaktır, yani ağır suç halinde dahi elçinin dokunulmazlığı devam edecektir.

Özetle; konsolosluklar, vatandaşların iş ve işlemlerini yapmakla yetkili olup, farazi anlamda ülke değildir. Konsolosluk görevlileri ve elçiler; gittikleri yerlerde dokunulmazlığa sahip olmakla beraber, konsolosluk veya elçilik binaları temsil ettikleri ülkenin toprağı sayılmazlar. Buralara sadece özel statü verilmiştir. Elçilerin de aralarında bulunduğu misyon şeflerinin ve elçilik binalarının dokunulmazlığı mutlaktır. Konsoloslarda ise durum farklıdır, ağır ceza halinde dokunulmazlıkları kalkar. Ağır ceza halinde üstleri aranabilir. Ancak konsolosluk veya elçilik binasının aranabilmesi için, konsolosluklarda konsolosluk şefinin, elçiliklerde ise misyon şefinin izni gerekmektedir[9]. Bu izin sözlü olabilir; ancak bu durumda, izin teyide muhtaç olacağından, yazılı olması uygulamada kolaylık sağlayacaktır.

Konsolosluk ve elçilik binalarının; bulundukları ülkenin toprağına dahil olmaları, bulundukları ülkenin kanununa tabi olmaları sonucunu da beraberinde getirmektedir. Elçilik ve konsolosluk binalarının, gönderen ülkenin toprağına dahil olması durumunda, kabul eden ülkenin kanunları uygulanamaz. Mevcut durumda ise, elçilik ve konsolosluk binaları açısından (farazi ülke kavramı kabul edilmediğinden, bulundukları ülkenin kanunlarının uygulanacağı tartışmasızdır. Kişinin yargı dokunulmazlığı ise başka bir konudur.

Başkonsolosluk ve konsolosluk binası için arama izni verildiğinde, artık bu izin binanın tamamını kapsar, yani bir kısmını veya bazı yerlerinin arama tedbirinin kapsamı dışında bırakılması mümkün değildir. Arama sırasında, aramaya konu suçla ilgili olmayan başka bir suçla ilgili delil bulunursa, bu delil de 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.138/1 gereğince muhafaza altına alınacaktır.



[1] Grotius adıyla bilinen Hugo de Groot ve Cornelius van Bynkerschoeck.

[2] Extra territoiralité.

[3] Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, Genel Kısım, Cilt 1, Sulhi Dönmezer, Sahir Erman, 11. Baskı, sahife 283.

[4] 1961 Viyana Sözleşmesi m.1-i.

[5] 1961 Viyana Sözleşmesi m.22/1.

[6] 1961 Viyana Sözleşmesi m.22/3.

[7] 1961 Viyana Sözleşmesi m.29.

[8] 1961 Viyana Sözleşmesi m.30.

[9] Konsolosluk şefi; 1963 tarihli Viyana Sözleşmesinin 9. maddesi gereğince, başkonsolos, konsolos, muavin konsolos veya konsolosluk ajanı olabilir. Misyon şefi ise; 1961 tarihli Viyana Sözleşmesinin 14. maddesi uyarınca, devlet başkanları nezdinde akredite edilen büyükelçiler, devlet başkanları nezdinde akredite edilen murahhaslar, elçiler ve enternonslar veya dışişleri bakanları nezdinde akredite edilen maslahatgüzarlar olabilir.

HAYATTA KÜÇÜMSEME HİÇBİR KİMSEYİ NOKTA DA KÜÇÜKTÜR AMA BİTİRİR CÜMLEYİ.

WWW.KARARARA.COM

Güntülü Kullanıcı avatarı
Moderatör

Mesajlar: 2216


Başkonsolosun Dokunulmazlığı Var mı?
Prof. Dr. Ersan ŞEN


Büyükelçilik ve elçilik binaları ile büyükelçi, elçi ve diğer elçilik çalışanlarının hukuki durumları ile dokunulmazlıkları, 18.04.1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi’nde düzenlenmiştir.

Başkonsolosluk ve konsolosluk binaları ile başkonsolos, konsolos ve diğer konsolosluk çalışanlarının hukuki durumları ile dokunulmazlıkları ise, 24.04.1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi’nde düzenlenmiştir. Konsolosluklar ve konsoloslar; diplomatik temsilcilik ve temsilci sayılmazlar, yalnızca bulundukları ülkede iş ve işlemlerini yaparlar.

Büyükelçilik ve elçilik binaları ile büyükelçi, elçi ve diğer elçilik çalışanlarının tam bir dokunulmazlığı olduğu halde, başkonsolosluk ve konsolosluk binaları ile başkonsolos, konsolos ve diğer konsolosluk çalışanları bakımından tam dokunulmazlık öngörülmemiştir.

Yukarıda sayılan tüm binalar; gönderen devletin toprak parçası olmadığından ve sadece yargı/müdahale dokunulmazlığına tabi olduğundan, bu yerlerde işlenen suçlar ve hukuka aykırılıklar hakkında Türk kanunları tatbik edilir.

Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi m.31/2’ye göre; konsolosluk binalarının, konsolosluk işleri için kullanılan kısımlarına girilemez, bu yerler dokunulmaz olup, konsolosluk binasının bunun dışında kalan yerleri ile başkonsolosun ve konsolosun geçici veya daimi konutları dokunulmazlıktan yararlanamaz. Bu hususlar, 1963 Viyana Sözleşmesinin 31. maddesinde açıklanmıştır.

Konsolosluk memurlarının (başkonsolos ve konsolos dahil) kişisel dokunulmazlığı ise, 1963 Sözleşmesinin 41. maddesinde tanımlanmıştır. Sözleşmenin 41. maddesinin 1. fıkrasında, ağır cezalık suçlarda konsolosluk memurlarının gözaltına alınmalarının ve tutuklanmalarının mümkün olduğu, ancak ağır cezalık işler dışında kalan suçlar yönünden dokunulmazlığın bulunduğu, aynı maddenin ikinci fıkrasında da dokunulmazlığın kaldırıldığı asliye cezalık suçlar bakımından da yalnızca kesinleşmiş mahkumiyet kararının uygulanması halinde konsolosluk memurunun hapsedilebileceği ifade edilmiştir.

1963 Sözleşmesinin 42. maddesine göre ise; konsolosluk personeli hakkında uygulanan tüm tedbirlerin ve kısıtlılıkların, kabul eden devlet tarafından diplomatik yoldan bildirilmesi öngörülmüştür.

1963 Sözleşmesinin 43. maddesi ise; konsolosluk memurlarının ve konsolosluk hizmetlilerinin, sadece resmi görevlerini yerine getirirlerken işledikleri iddia edilen suçlardan ve hukuka aykırılıklardan dolayı kabul eden devletin, yani bulundukları ülkenin yargı mercilerinin yetkisine tabi olmayacağı belirtilmiştir ki, bu husus “resmi görevlerin yerine getirilmesi sırasında işlenen fiil” kriteri ile sınırlı olup, görevin ifası kapsamına girmeyen suçlardan ve hukuka aykırılıklardan ağır cezalık olanlar hakkında sözleşmenin 41. maddesinin tatbiki yoluna başvurulacaktır.

Buna göre;

Başkonsolosluk binasında gerçekleşen kasten insan öldürme veya insan kaçırma suçunun işlendiği iddiası, konsolosluk görevinin ifası kapsamına girmeyeceğinden, hakkında şüphe bulunan konsolosluk memuru veya hizmetlisi yönünden Sözleşmenin “Yargı bağışıklığı” başlıklı 43. maddesi değil, “Konsolosluk memurlarının kişisel dokunulmazlığı” başlıklı 41. maddesi uygulanacak olup, dokunulmazlık gündeme gelmeyecektir.
www.kararara.com



  • POPULER KONULAR

Dön Ceza Hukuku