TRAFİK KAZASI SONRASI SİGORTAYA BAŞVURU VE TAZMİNAT TALEPLERİ

TRAFİK KAZASI SONRASI ARAÇ SAHİPLERİNİN HAKLARI, YAPMASI GEREKENLER VE TAZMİNAT TALEPLERİ

  1. GİRİŞ

Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerinde karayollarında uygulanacak kurallar 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca bir yasal denetime tabi tutulmaktadır. KTK trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

KTK madde 85 uyarınca “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”

Ülkemizde meydana gelen trafik kazaları nedeniyle kusursuz ya da daha az kusuru bulunan tarafların maddi ve manevi kazançlarının telafisi nedeni ile trafik sigortası yaptırmayan araçların trafiğe çıkışına cevaz verilmemektedir. Zira Trafik sigortası tarafların maddi ve/veya manevi kayıplarının telafisi için önem arz etmektedir.

Ancak trafik sigortası yaptırmak başlı başına soruna çözüm etmeyecektir. Uygulamada meydana gelen birçok farklılık çoğu zaman hakem, tahkim ve mahkeme yolu ile çözüme bağlanabilmektedir.

2) SİGORTANIN SORUMLULUKLARI

Sigorta şirketlerinin sorumlulukları ilgili mevzuat uyarınca bazı sınırlamalara tabi tutulmuştur. Kazaya karışan aracın kusurlu ya da kusursuz olması, illiyet bağını kesen etmenler, kazaya neden olan etmenlerin sigorta poliçesi kapsamında olup olmaması, poliçe limitleri, kazaya birden fazla araç karışmışsa bunların ilişkisi ve bunlardan doğan yorum farklılıkları genellikle yargı tarafından çözüme kavuşturulmaktadır.

Sigorta şirketleri tarafından tüketiciye teklif edilen poliçe limitleri genellikle en alt koruma sınırları ve poliçe limitleri dâhilindedir. Zira araç sahipleri ülkemizdeki sigorta poliçe fiyatlarının yüksekliği nedeni ile genellikle en düşük teklifi veren sigorta şirketinin hizmetini satın almaktadır. Yaygın olan bu inancın aksine poliçe limitlerinin araç sahipleri tarafından sorgulanarak alınması fayda sağlayacaktır.

Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 01.06.2015 yılında yürürlüğe sokulan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları tebliği uyarınca tarafların hukuki sorumluluğu düzenlenmiştir

Tebliğ’in A.3 bendine göre “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır. 

 Araca bağlı olarak çekilmekte olan römork veya yarı römorkların (hafif römorklar dahil) veya çekilen bir aracın sebebiyet vereceği zararlar çekicinin sigortası kapsamındadır. Ancak, insan taşımada kullanılan römorklar bunlar için poliçede özel şartları belirtilecek ek bir sorumluluk sigortası sağlanmış olması kaydıyla teminata dahil olur.

Meydana gelen bir kazada zararın önlenmesi veya azaltılması amacıyla, sigorta ettirenin yapacağı makul ve zorunlu masraflar teminat limitleri dahilinde sigortacı tarafından karşılanır.”denilmektedir.

 3) TEMİNAT ALTINA ALINAN HAKLAR

Teminat altına alınan haller aksi kararlaştırılmadıkça açıkça sayılmıştır. Bunlar; araçta oluşan değer kaybı da dâhil olmak üzere maddi kayıplar, sağlık giderleri, sürekli sakatlık hali ve destekten yoksun kalma tazminatıdır. Burada sayılan taleplerin tamamı sigorta şirketi tarafından asgari standartlarda poliçe kapsamına alınmıştır ve sigorta edenin yasal sorumluluğunu doğurur.

4) TEMİNAT DIŞINDAKİ HALLER

Teminat dışında kalan haller ilgili Tebliğ’de şu şekilde sayılmıştır;

  • İşletilme halinde olmayan araçların sebep olacağı zararlar,
  • Sigortalının, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,
  • Sigortalının aracına veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorklara ve yarı römorklara veya çekilen araçlara gelecek zararlar nedeniyle ileri sürülecek talepler,
  • İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri,
  • Sigortalının, eşinin, sigortalının usul ve fürunun, sigortalıya evlat edinme ilişkisiyle bağlı olanların, sigortalının birlikte yaşadığı kardeşlerinin, mallarına gelen zararlar sebebiyle ileri sürebilecekleri talepler,
  • Destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan destek tazminatı talepleri ile destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri,
  • Zarar görenlerin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında sigortalı araçta veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorkta/yarı römorkta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlardan dolayı sigortalıya karşı ileri sürülecek talepler,
  • Manevi tazminat talepleri,
  • Sigortalının, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,
  • Sigortalının aracına veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorklara ve yarı römorklara veya çekilen araçlara gelecek zararlar nedeniyle ileri sürülecek talepler,
  • Çalınan veya gasp edilen araçların sebep oldukları ve Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar, aracın çalındığını veya gasp edildiğini bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürülecek talepler ile çalan ve gasp eden kişilerin talepleri,
  • Motorlu bisikletlerin kullanılmasından ileri gelen zararlar, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemlerinde ve bu eylemlerden doğan sabotajda kullanılan araçların neden olduğu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar ile aracın terör eylemlerinde kullanıldığını veya kullanılacağını bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürecekleri talepler, aracı terör ve buna bağlı sabotaj eylemlerinde kullanan kişilerin talepleri,
  • Motorlu araç kazalarından dolayı toprak, yeraltı suları, iç sular, deniz ve havanın kirlenmesi ya da kirlenme tehlikesi nedeniyle temizleme, toplanan atıkların taşınması ve bertarafı masrafları ile biyolojik çeşitlilik, canlı kaynaklar ve doğal yaşama verilen zararlar nedeniyle bozulan çevrenin yeniden oluşturulması ile ilgili çevresel zararlardan ileri gelen talepler,
  • Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar nedeniyle yöneltilecek tazminat talepleri,
  • İlgili mevzuatla genel hükümlere tâbi kılınan talepler, 2918 sayılı Kanunun 104 üncü ve 105 inci maddelerinde düzenlenen sorumluluklar (Bu maddeler kapsamına dahil durumlar bu amaçla yaptırılan zorunlu mali sorumluluk sigortasına tâbidir.),
  • Cezai kovuşturmadan doğan tüm giderler ile idari ve adli para cezaları,
  • Genel Şart ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler.

 5) UYUŞMAZLIĞIN ÇÖZÜMÜ

Taraflar sigorta şirketinin sorumluluk alanına girdiğini düşündükleri bir olay yaşamaları halinde bu olayı haberdar olduktan sonra 10 gün içerinde talepleri ile beraber sigorta şirketine iletmek zorundadır. Talepler posta yoluyla yahut doğrudan sigorta şirketine iletilebilecektir. Sigortacı evrakları tam ve eksiksiz teslim alması halinde 8 iş günü içerisinde tazminatı hak sahibine öder. Tarafların sigorta şirketine başvuru yapması zorunludur. Sigorta şirketinin ödeme yapmaması halinde iki yol mevcuttur. Taraf isterse Sigorta Tahkim Komisyonuna müracaat edebilir isterse dava yoluyla hakkını talep edebilir. Sigorta tahkim sistemi, sigorta kuruluşlarının iradi katılımı esasına dayanmaktadır. Dolayısıyla Komisyona başvuruda bulunabilmeniz için uyuşmazlık yaşadığınız sigorta kuruluşunun sigorta tahkim sistemine üye olması ve uyuşmazlık konusu rizikonun üyelik tarihinden sonra meydana gelmiş olması gerekmektedir. Ancak, ilgili mevzuat ile zorunlu tutulan sigortalardan kaynaklanan tahkim sistemi kapsamındaki uyuşmazlıklar için, ilgili kuruluş sigorta tahkim sistemine üye olmasa dahi, hak sahipleri Sigortacılık Kanununun 30 uncu fıkrası hükümlerine göre tahkim usulünden faydalanabilir. Komisyona başvuru için sigorta kuruluşuyla aranızda bir ayrıca  tahkim anlaşması bulunmasına gerek yoktur.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları tebliği  C.8  bendi uyarınca Motorlu araç kazalarından doğan zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zarar ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre tazminat talepleri için de geçerlidir. Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır. Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.

Diğer hususlarda genel hükümler uygulanır.

6) SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURUDA BULUNMAK İÇİN GEREKLİ EVRAKLAR

  • Kazaya ilişkin fotoğraflar
  • Ehliyet
  • Kimlik fotokopisi (beyanlı)
  • Araç ruhsatları
  • Kaza tespit tutanağı
  • Ekspertiz raporu
  • İmza sirküleri
  • Yetki belgesi
  • Faaliyet belgesi
  • Ticaret Sicil kaydı
  • Vergi levhası

 

7) DEĞER KAYBI NASIL HESAPLANIR

Değer kaybı hesaplaması Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları tebliğinin Ek’inde yer alan kriterlere göre hesaplanacaktır. (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/05/20150514-5-1.pdf)

Yargıtay içtihatları uyarınca kaza yapan aracın aynı yerden daha önce hasar alması, araç geçmişinde daha evvel üç veya daha fazla hasar olması, aracın kilometresinin 165.000 Km’den fazla olması gibi hallerde değer kaybı hesaplaması yapılamayacaktır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 19.04.2018 tarihinde 2017/4316 Esas, 2018/4380 Karar sayılı kararında;

“Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre; bilirkişi raporuna dayanarak, davacı tarafından meydana gelen hasarın ön tamponda olduğu, hasarın onarımından sonra davalı şirket çalışanlarınca gerçekleştirilen ikinci hasarında ön tamponda meydana geldiği, parça değişimi ilk kazada yapıldığından ve metal aksama ilişkin herhangi bir işlem görmediğinden ikinci kaza nedeniyle araçta değer kaybı olmayacağı, e-postalara göre davalı tarafından yedek araç tahsis edilebileceğinin davacıya bildirildiği ve davacının ikame araç bedeliyle ilgili belge ibraz etmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ……… vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda dökümü yazılı 4,50 TL kalan onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 19.04.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.”

8) SONUÇ

Hak sahipleri yukarıdaki süreçleri adım adım izleyerek taleplerini elde imkânına kavuşacaktır. Sigorta şirketine ön başvuru yapma zorunluluğunun ve zamanaşımı sürelerinin dikkatle takibi hak elde etme yolunda en önemli hususlardandır.

KAYNAK: http://mustafakaratas.net/?p=2100

Bir Cevap Yazın