kararara.com

Yargı Kararı Arama Motoru

 

 

Ana Sayfa      Karar Ekle      Hakkımızda      İletişim      Arama Yardımı

 

 

 

 

İçtihatları Birleştirme BGK 1983/4 E, 1983/5 K.

"İçtihat Metni"

Adapazarı Hukuk Hakimliği’nin. 31.01.1983 günlü yazısı ile HUMK.nun 2494 sayılı Kanunla değişik 432. maddesi hükmünün Sulh Hukuk Mahkemelerinden. verilen kararların temyizi halinde de uygulanıp uygulanmayacağı konusunda Yargıtay Üçüncü ve Altıncı Hukuk Daireleri kararlan arasında aykırılık bulunduğu ileri sürülmesi ve ayrıca Hukuk Genel Kurulu ile Ondördüncü Hukuk Dairesi kararlan arasında da aykırılık bulunduğunun Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 24.06.1983 gün ve 63 sayılı kararıyla benimsenerek söz konusu aykırılığın içtihadı birleştirme yoluyla giderilmesi istenilmekle; Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nda Raportör Üyenin açıklamaları dinlendikten ve kararlar arasında aykırılığın varlığı saptandıktan sonra işin esası görüşülmüştür.

I- İçtihat Aykırılığının Giderilmesi İsteminde Dayanılan Kararlarda Beliren Görüşlerin Özeti

1) Hukuk Genel Kurulunun 23.02.1983 gün, 3-114/154 sayılı; 15.09.1982 gün, 6-785/774 sayılı; 16.06.1982 gün, 2-684/394 sayılı ve Üçüncü Hukuk Dairesinin 06.11.1982 gün, 4577/4670 sayılı kararlarında, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 2494 sayılı Kanunla değişik 432/4.maddesi hükmünün Sulh Hukuk Mahkemelerinden verilen hükümlerin temyizinde uygulanacağı görüşü benimsenmiş ve anılan madde uyarınca işlem yapılması için dosyanın mahalline geri çevrilmesi hükme bağlanmıştır.

2) Ondördüncü Hukuk Dairesi’nin 04.10.1982 gün, 3274/5357 sayılı ve 03.02.1983 gün ve 6512/910 sayılı kararlarında ise, HUMK.nun 2494 sayılı Kanunla değişik 432/4.maddesi hükmü gözönünde tutulmadan yasal temyiz süresinin geçirilmiş bulunmasından dolayı doğrudan temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

3) Altıncı Hukuk Dairesi’nin 28.10.1982 gün, 9259/9512 sayılı; 28.12.1982 gün, 12793/12863 sayılı ve nihayet 13.09.1982 gün, 7497/7764 sayılı kararlarında da, HUMK.nun 2494 sayılı Kanunla değişik 432/4.maddesi hükmünün sulh hukuk mahkemelerinden verilen kararların temyizinde uygulanmayacağı görüşü benimsenmiş ve doğrudan temyiz dilekçesinin reddi hükme bağlanmıştır.

Şu duruma göre, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile Özel Daire kararlan arasında uyuşmazlık bulunmaktadır ve Yargıtay Kanununun 16 ve 45.maddeleri uyarınca uyuşmazlığın (içtihat aykırılığının) giderilmesi gerekmektedir.

II - İçtihadı Birleştirmenin Konusu

Asliye Mahkemelerinden verilen hükümlerin temyizine ilişkin bulunduğu hususu gerek doktrinde ve gerekse uygulamada tartışmasız olan HUMK.nun 432.maddesinin 2494 sayılı Kanunla değişik 4.fıkrası aynen:

"Temyiz, kanuni süre geçtikten sonra yapılır veya temyizi kabil olmayan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme temyiz isteminin reddine karar verir ve Yargıtay’a gönderme için yatırılan parayı kullanarak red kararını kendiliğinden ilgiliye tebliğ eder" denilmektedir.

Sözü geçen kanunun Sulh Mahkemelerinden. verilen kararların temyizine ilişkin 2494 sayılı Kanunla değişik 437.maddesinde ise aynen:

"Sulh Mahkemesi kararlarına karşı temyiz süresi sekiz gündür. Bu süre ilamın usulen taraflardan herbirine tebliği ile işlemeye başlar.

433.madde, Sulh Mahkemesi kararlarının temyizi halinde de uygulanır" denilmektedir.

İşte, Sulh Hukuk Mahkemelerinden verilen kararların yasal süre geçtikten sonra temyiz edilmesi veya temyiz kabiliyeti bulunmaması halinde mahkemece ne gibi bir işlem yapılacağı, başka bir anlatım ile Asliye Hukuk Mahkemeleri için yapılacak işlemin mahiyetini açıklayan. HUMK.nun 432/4.maddesi hükmünün Sulh Hukuk Mahkemeleri tarafından da uygulanıp uygulanmayacağı İçtihadı Birleştirmenin konusunu oluşturmaktadır.

III - İçtihadı Birleştirmenin Gerekçesi

Görülmektedir ki, içtihadı birleştirmenin yukarıda özetlenen konusu yönünden uyuşmazlığın çözümü hükümlerin temyizinde kanun koyucunun Asliye ve Sulh Mahkemeleri yönünden ayrımı benimseyip benimsemediği ve dolayısıyla farklı hüküm tesis edip etmediği hususlarının açıklıkla belirlenmesine bağlı bulunmaktadır.

Şöyle ki:

A) Hemen açıklamak gerekir ki, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun hükümlerine karşı müracaat yollarını düzenleyen üçüncü babının "temyiz" başlığım taşıyan birinci faslı Asliye ya da Sulh, bütün mahkemeler için uygulanacak hükümleri içeren ve ayrımı öngörmeyen bir bütünlük göstermektedir. Bu bütünlük aynı zamanda kanunun Asliye Hukuk Mahkemesine dayalı

sisteminin kanun tekniği içerisinde ifadesinin de doğal bir sonucudur. Kanun koyucunum her iki mahkeme arasında uyum sağlamak istememesinin ve özellikle Asliye Mahkemesi için öngördüğü bir hususta Sulh Mahkemesi için ayırım düşünmesinin ciddi ve inandırıcı bir nedeni mevcut değildir. Her ne kadar bir kısım Üyeler 432. madde hükmünün bir istisna olduğunu ileri sürerek bu hükmün Sulh Mahkemeleri için uygulanmaması gerektiğini savunmuş iseler de; bu düşünce yukarıda özetlenmesine çalışılan temel ilkenin ışığında çoğunluk tarafından uygun görülmemiş ve benimsenmemiştir.

B) Kaldı ki, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun bütün mahkemeler için tek ve bir bütün oluşturduğu, ana mahkeme asliye hukuk ve ana muhakeme biçimi yazılı usulden ayrılan mahkemelerin ve onların özel yargılama usullerinin ancak birer istisna oluşturabileceği ve istisnaya ilişkin olarak kanunda açıkça yazılı olmayan hususlarda genel hükümlerin uygulanacağı doktrin ve uygulamada tartışmasız bulunan genel ilkenin gereğidir. Nitekim, kanunda açıkça öngörülmüş özel hükümler dışında, basit yargılama usulüne tâbi dava ve işleri gören Sulh Mahkemelerinde de adi yazılı usul kurallarının uygulanacağı HUMK.nun 511. maddesinde açıkça öngörülmüş ve bu madde de 2494 sayılı Kanunla herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Öte yandan içtihadı birleştirmenin konusunu doğrudan ilgilendirmemekle birlikte HUMK.nun 473, Tapulama Kanununun 66 ve İİK.nun 364/2, 365. maddeleri hükümlerinin hukuk usulünün genel sistem ve yapısına uygunluk göstererek temel ilkeyi doğrulamaları da gözden uzak tutmamak gerekmektedir.

C) Yapılan görüşmeler sırasında bir kısım Üyelerce ileri sürülen görüşte, kanunun Sulh Mahkemelerinden verilen kararın temyizini düzenleyen 437. maddesinde 433. maddeye açık bir atfın yapıldığı, kanun koyucunun 432. maddenin Sulh Mahkemeleri yönünden uygulanmasını amaçlaması halinde de bu maddeye açık bir atfın yapılması gerektiği hususudur. Bu düşünce, 433. maddeye açık atıf yapılmamasının tadadi ve sınırlı bir yöntemin mutlak kabulü için yeterli bulunmadığı gerekçesiyle Çoğunluk tarafından benimsenmemiştir. Bilindiği gibi HUMK.nun 2494 sayılı Kanunla 433. maddesinde yapılan değişiklik ile "diğer bir yenilik olarak da katılma yoluyla temyiz, başka bir deyimle, karşı tarafa bağlı temyiz diyebileceğimiz bir müessese, karar düzeltilmesiyle ilgili 442. maddeye paralel olarak getirilmiş bulunmaktadır" (2494 sayılı Kanunun Hükümet tasarısı gerekçesi). İşte bu nedenledir ki, kanun koyucu tereddüt yaratılmaması ve ilk defa benimsenen yeni bir kanunun uygulanması için böyle bir açık atfı tercih etmiştir. Acaba, böyle bir açık atıf yapılmasa 433. madde hükmü Sulh Hukuk Mahkemelerince verilen kararların temyizinde uygulanmayacak mıydı? Nitekim, kanunun üçüncü babının temyize ilişkin birinci faslındaki kendilerine atıf yapılmayan 427, 428, 429, 434, 435, 436 ve diğer bir çok madde Sulh Mahkemesi kararlarına vâki temyiz istemlerinde 2494 sayılı Kanunla yapılan. değişiklikten önce ve sonra kesin bir biçimde uygulanmakta değil midir?

D) 2494 sayılı Kanunla, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda yapılan değişikliğin amacının davalara sürat kazandırılmasının yanı sıra Yargıtay Genel Kurul ve Dairelerinin iş yükünün azaltılmasını da kapsadığı gözden uzak tutulmamalıdır. Böyle bir amacın gerçekleştirilmesinde Yargıtay yönünden, Asliye Hukuk Mahkemelerince verilen kararların temyiz incelemesiyle görevli bazı dairelerin iş yükünün hafifletilmesi, buna karşılık Sulh Hukuk Mahkemelerince verilen kararların temyizi halinde görevli diğer dairelerin bu durumdan yararlanmamaları düşünülebilir mi?

E) Nihayet ayrımı öngören düşünce, bir yerde Sulh ve Asliye Hâkimleri arasında kararların süresinde temyiz edilip edilmediği ya da kararın esasen temyiz kabiliyetinin bulunup bulunmadığı hususlarında inceleme yetkisi yönünden farklılık ilkesini ortaya çıkarır. Çok büyük miktarları içeren bazı tahliye ya da ortaklığın giderilmesi davalarını hükme bağlayan Sulh Hâkimlerine. şekli açıdan böyle bir inceleme olanağı vermemek ve bazen çok daha basit bir davayı çözüme ulaştıran Asliye Hâkimine böyle bir hak tanımak kanunun yapısı ve genel sistematiği içerisinde açık bir çelişki sayılmayacak mıdır?

F) Öte yandan, bir kısım Üyelerce bir an için Çoğunluk görüşü kabul edilse dahi dava ekonomisi ilkesi ve başkaca nedenlerle HUMK.nun 2494 sayılı Kanunla değişik 432/4. maddesi hükmünün yerel mahkemece uygulanmadan dosyanın Yargıtay’a gönderilmesi durumunda dosya mahalline geri çevrilmeden gerekli incelemenin Yargıtay’ca da yapılabileceği ileri sürülmüş ise de, bu husus halen Büyük Genel Kurulun gündeminde bulunan Esas: 1983/9 sayılı İçtihadı Birleştirmenin konusunu oluşturduğundan görüşülmesine ve tartışılmasına gerek görülmemiştir.

0 halde, bütün bu açıklamalar karşısında Sulh Hukuk Mahkemelerince verilen kararların yasal süre geçtikten sonra temyiz edilmesi veya temyiz kâbiliyetinin bulunmaması halinde mahkemece HUMK.nun 2494 sayılı Kanunla değişik 432/4. maddesi hükmünün uygulanacağının kabulü gerekmektedir.

Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, Sulh Hukuk Mahkemelerinden verilen kararların yasal süre geçtikten sonra temyiz edilmesi veya temyiz kâbiliyetinin bulunmaması halinde, mahkemece HUMK.nun 2494 sayılı Kanunla değişik 432/4. maddesi hükmünün uygulanması gerektiğine, 7.11.1983 günlü ikinci toplantıda üçte ikiyi aşan Çoğunlukla karar verildi.

 

 

 

Bu site telif yasaları kapsamında koruma altındadır.

Site içeriğinin ticari amaçla kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Copyright 2010 BETA